Vier knoppen waaraan je kunt draaien als gedrag in je team moet veranderen
In veel organisaties wordt leiderschap nog vaak besproken in termen van stijl. Managers zoeken naar de juiste balans tussen sturen en loslaten, tussen duidelijkheid en ruimte. Dat zijn relevante vragen, maar ze blijven vaak hangen op het niveau van gedrag.
Wanneer je kijkt naar wat daadwerkelijk het verschil maakt in verandering, verschuift de aandacht. Dan gaat het minder over stijl en meer over de kwaliteit van de werkrelatie die je opbouwt met individuele medewerkers.
Werkrelaties zijn te beïnvloeden
Werkrelaties worden soms als een gegeven beschouwd, maar in de praktijk zijn ze beïnvloedbaar. Dat betekent dat je als manager actief kunt werken aan de kwaliteit van die relatie.
Onderzoekers hebben een tijd lang succesvolle werkrelaties onder de loep gelegd. Ze vonden vier rode draden in al deze relaties.
Vier kenmerken van succesvolle werkrelaties:
- Emotionele band: de affectie en genegenheid die je voor elkaar ervaart.
- Loyaliteit: de publieke steun die je elkaar geeft en de bereidheid om het voor elkaar op te nemen, ook als de ander er niet is.
- Bijdrage: de perceptie van de hoeveelheid en kwaliteit van het werk dat jullie bijdragen aan gedeelde doelen.
- Professioneel respect: de mate van respect en erkenning die je elkaar geeft
Deze kenmerken zijn als het ware de knoppen waaraan je kunt draaien om de werkrelatie te beïnvloeden. Natuurlijk is iedere werkrelatie uniek, maar deze kenmerken geven een goed beeld waar je op kunt letten om grip te krijgen op de werkrelaties in jouw casus.
Sterke werkrelaties kenmerken zich door een aantal terugkerende elementen. Er is een emotionele band, er is loyaliteit, er is een duidelijke bijdrage over en weer en er is professioneel respect. Wanneer deze elementen aanwezig zijn, neemt de kans toe dat medewerkers bereid zijn om bij te dragen aan verandering. Dat betekent niet dat iedere relatie hetzelfde moet zijn. Het betekent wel dat er een bepaalde basis nodig is om samen effectief te kunnen werken.
Vier knoppen in de werkrelatie
Wanneer je kijkt naar de werkrelatie als geheel, kun je deze als manager beïnvloeden door gericht te kijken naar vier onderdelen. Je kunt werken aan de onderlinge band, aan de mate van vertrouwen en loyaliteit, aan de bijdrage die je levert en vraagt, en aan het professionele respect dat je uitstraalt en ontvangt.
Deze onderdelen zijn geen losse interventies, maar hangen met elkaar samen. Wanneer een medewerker het gevoel heeft dat zijn bijdrage ertoe doet, groeit vaak ook het respect. Wanneer er vertrouwen is, wordt het makkelijker om elkaar aan te spreken. Wanneer de band sterker wordt, neemt de bereidheid toe om samen door lastige fases in verandering te gaan.
Wat vaak misgaat
In de praktijk zie je dat managers vaak één van deze onderdelen benadrukken en de andere minder aandacht geven. Sommige managers richten zich vooral op resultaat en bijdrage, terwijl de relatie zelf onder druk komt te staan. Andere managers investeren veel in de band, maar blijven onduidelijk over verwachtingen en bijdrage.
Dat kan ertoe leiden dat werkrelaties uit balans raken. Medewerkers weten niet goed waar ze aan toe zijn, of ervaren dat er te weinig wederkerigheid is in de relatie. Dat heeft direct invloed op de bereidheid om bij te dragen.
Wat dit vraagt in de praktijk
Voor managers betekent dit dat het bouwen aan werkrelaties geen bijzaak is, maar onderdeel van het werk zelf. Dat vraagt om bewustzijn en consistent gedrag.
Het helpt om regelmatig stil te staan bij vragen als: wat draag ik bij aan deze relatie? Wat vraagt deze relatie op dit moment? Waar zit spanning in onze samenwerking? Dat zijn vragen die helpen om de relatie actief vorm te geven.
Het vraagt ook om maatwerk. Niet iedere medewerker heeft dezelfde behoefte in de relatie. De ene medewerker heeft meer behoefte aan duidelijkheid, terwijl een ander juist ruimte zoekt. Door dat verschil te zien, kun je gerichter werken aan de relatie.
Tot slot
De manager als architect van werkrelaties kijkt niet alleen naar wat er moet gebeuren, maar ook naar hoe de relatie dat mogelijk maakt. Dat vraagt om aandacht, maar levert ook veel op. Wie investeert in de kwaliteit van werkrelaties, vergroot de kans dat medewerkers daadwerkelijk in beweging komen. En juist dat is waar veel veranderingen uiteindelijk op vastlopen.
Bron: Verander vanuit de ander
Door: Thijs Leenman
Over de auteur
Thijs Leenman is organisatiepsycholoog en begeleidt organisaties bij leiderschaps- en verandervraagstukken. Meer artikelen en inzichten vind je op www.verander-gedrag.nl Wie eens wil doorpraten over een keynote, sessie of adviestraject, kan daar contact opnemen.
