Hoe je stevig kunt sturen zonder het contact te verliezen
Wanneer managers over verbinding spreken, hoor je soms direct een tegenwerping. Moet het niet ook gewoon zakelijk blijven, omdat er uiteindelijk resultaat moet worden geboekt, deadlines gehaald moeten worden en besluiten genomen moeten worden. Die reactie is goed te begrijpen, omdat veel managers de indruk hebben dat verbinding al snel betekent dat je toegeeft of te meegaand wordt.
Waarom is verbinding relevant?
Precies daarom is dit onderwerp zo relevant. Verbinding hoeft helemaal niet soft te zijn, omdat je als manager tegelijkertijd richting kunt geven, kaders kunt stellen en grenzen kunt bewaken. De uitdaging zit niet in het kiezen tussen sturen en verbinden, maar in het vermogen om die twee in hetzelfde gesprek samen te laten gaan.
Wat is de valse tegenstelling tussen sturen en verbinden
In de praktijk ontstaat vaak een valse tegenstelling. Of je kiest ervoor om stevig te sturen en duidelijk te zijn over wat er moet gebeuren, of je kiest ervoor om ruimte te geven en de relatie centraal te stellen. Die tweedeling lijkt logisch, maar werkt in gesprekken vaak averechts, omdat zij voorbijgaat aan hoe mensen daadwerkelijk reageren op sturing.
Wanneer iemand het gevoel heeft dat er geen ruimte is voor zijn of haar perspectief, ontstaat er sneller weerstand of terughoudendheid. Wanneer er alleen ruimte wordt gegeven zonder richting, ontstaat er juist onduidelijkheid. Effectieve gesprekken combineren daarom beide elementen: ruimte voor de ander en duidelijkheid over wat er nodig is.
In gesprekken waarin dit goed gebeurt, zie je dat de ander zich eerst begrepen voelt en daardoor ook meer openstaat voor de richting die daarna wordt gegeven. Dat maakt het mogelijk om spanning in het gesprek te laten bestaan zonder dat het contact verloren gaat.
Wat laat onderzoek zien over verbinding?
Dat verbinding geen zachte toevoeging is, maar een functionele factor in verandering, blijkt ook uit onderzoek buiten de klinische setting. In een studie onder 156 professionals die executive coaching ontvingen, werd gekeken naar zowel de gebruikte technieken als de kwaliteit van de relatie tussen coach en coachee. Daaruit bleek dat niet zozeer de techniek doorslaggevend was, maar juist de ervaren verbinding bepalend was voor de effectiviteit van het traject (De Haan et al., 2013).
Die lijn sluit aan bij breder onderzoek naar gedragsverandering, waarin wordt benadrukt dat de kwaliteit van de werkrelatie een van de belangrijkste voorspellers is van uitkomsten, vaak belangrijker dan de specifieke methode die wordt gebruikt (Wampold, 2015). Dat maakt duidelijk dat verbinding geen alternatief is voor resultaat, maar juist een voorwaarde om resultaat te laten landen.
Waar het in gesprekken vaak mis gaat
Veel gesprekken lopen niet vast doordat er te weinig inhoud is, maar doordat er te weinig aansluiting ontstaat tussen de gesprekspartners. Managers schieten dan al snel in uitleggen, geruststellen of oplossen, omdat zij het gesprek vooruit willen helpen en verantwoordelijkheid voelen voor het resultaat.
Alleen gebeurt er dan iets subtiels. De ander voelt zich niet altijd echt gehoord, waardoor de ruimte om mee te denken kleiner wordt. Dat leidt tot gesprekken waarin formeel wordt ingestemd, maar waarin de bereidheid om daadwerkelijk te bewegen beperkt blijft.
Juist daarom is het zo belangrijk om te zien dat je tegelijkertijd begrip en sturing kunt geven. Je kunt erkennen dat iets lastig is, terwijl je ook vasthoudt aan de verantwoordelijkheid of de deadline die er ligt. Die combinatie zorgt ervoor dat de ander zich gezien voelt en tegelijk weet waar hij of zij aan toe is.
Praktische vertaalslag voor managers
In de praktijk helpt het om in lastige gesprekken bewust op twee sporen tegelijk te letten:
- Geef ruimte aan de beleving van de ander, zodat er daadwerkelijk contact ontstaat.
- Geef richting op de inhoud van het werk, zodat duidelijk blijft wat er nodig is.
Dat betekent bijvoorbeeld dat je eerst benoemt wat iemand ervaart of lastig vindt, voordat je bespreekt wat er moet gebeuren. Door die volgorde ontstaat er meer ontvankelijkheid, waardoor jouw boodschap niet alleen wordt gehoord, maar ook beter wordt verwerkt.
Het helpt ook om spanning in het gesprek niet direct weg te nemen. Juist wanneer spanning wordt erkend en niet wordt vermeden, ontstaat er vaak meer ruimte om samen naar oplossingen te zoeken die voor beide partijen werkbaar zijn.
Tot slot: rseultaat en verbinding zijn geen tegenpolen
Verbinding is niet het tegenovergestelde van resultaat. Verbinding is in veel gevallen juist de voorwaarde om resultaat mogelijk te maken. Wie stevig wil sturen zonder het contact te verliezen, doet er goed aan om verbinding niet te zien als iets extra’s, maar als een integraal onderdeel van effectief leiderschap. Juist in gesprekken waarin iets op het spel staat, maakt dat vaak het verschil tussen formele instemming en daadwerkelijke beweging.
Door: Thijs Leenman
Bron: Verandergedrag
Bronnen gebruikt in artikel
- De Haan, E., Duckworth, A., Birch, D., & Jones, C. (2013). Executive coaching outcome research: The contribution of common factors such as relationship, personality match, and self-efficacy. Consulting Psychology Journal: Practice and Research, 65(1), 40–57.
- Wampold, B. E. (2015). How important are the common factors in psychotherapy? An update. World Psychiatry, 14(3), 270–277.
- Cloud, H. (2013). Boundaries for leaders. HarperBusiness.
Over de auteur Thijs Leenman
Thijs Leenman is organisatiepsycholoog en begeleidt organisaties bij leiderschaps- en verandervraagstukken.
Meer artikelen en inzichten vind je op www.verander-gedrag.nl.Wie eens wil doorpraten over een keynote, sessie of adviestraject,
kan daar contact opnemen.
