Twee dingen doen kost meer tijd dan één ding herhalen. Dus is het ook niet gek dat je aarzelt als je een extra uitdaging aangaat. Wat verlies je door je aandacht deels te verplaatsen? En wat komt er allemaal bij kijken om die tweede taak ernaast te doen? Afwisseling is leuk, maar de afwikkeling kan knap ingewikkeld zijn.
Vooropgesteld: Vrijwel iedereen die banen combineert, komt weleens in de situatie dat een vloed van taken en deadlines bij beide banen precies tegelijk valt. Ja, dan is het springvloed. En dat betekent tijdelijk lange werkdagen, planningsproblemen en/of te weinig tijd voor je leven buiten werktijd. Bij één baan kan dat al lastig zijn om te combineren met de rest van je leven, dus het is extra lastig om twee banen in een werkweek te prakken, laat staan in een werkdag!
Hoe boks ik het voor elkaar?
‘Hoe boks ik het allemaal voor elkaar?’ Alle tweebaners herkennen deze vraag. Hoe leuk het je ook allemaal lijkt, het is altijd even slikken. Variatie zorgt voor verwarring. Niet eens zozeer in mijn hoofd (daarover later meer, bij Beer 2 en Beer 3), maar gewoon praktisch. We zeiden het al eerder. Tweebaans werk kan het beeld oproepen van een achtergestelde in Amerika die ’s ochtends, overdag en ‘s avonds meerdere banen aan elkaar rijgt om de eindjes aan elkaar geknoopt te krijgen. Deze ‘moonlighter’ zou dolgelukkig zijn als één baan genoeg was. Waarom zou je in vredesnaam twee dwangbuizen willen in plaats van eentje? Al die banen, dat wordt een grote aanslag op je agenda. Op je levensgeluk.
Een extra complicatie ontstaat wanneer je een bestaande baan afbouwt en er iets naast gaat doen. Stel, je hebt een fulltimebaan bij een gemeente en je wilt donderdag en vrijdag personal trainer worden bij de plaatselijke sportschool. Dat is voor jou een serieuze verandering, terwijl er op het eerste oog voor je collega’s niet zo veel verandert. Die collega’s zullen alleen moeten wennen aan het feit dat je er na woensdag een aantal dagen niet meer bent. Jouw afwezigheid legt hen dus beperkingen op waar ze meer of minder rekening mee zullen moeten houden. Dat geldt voor het ritme van de vaste vergaderingen, maar zeker ook bij de uitzonderingen: het afscheid van een collega op donderdagmiddag? Dan ben je er niet. Het bezoek van de staatssecretaris op vrijdagmiddag? Je denkt toch niet dat zij voor jou haar agenda omgooit? Teamuitje eind van de week? Sorry, even niet aan gedacht. Als je deels weggaat, zul je dingen gaan missen. En niet iedereen is even sensitief voor wat een afspraak voor jou betekent, zeker wanneer je tot die tijd gewoon altijd beschikbaar bent geweest.
Het belang van openheid
Dit soort complicaties onderstreept het belang van openheid. Neem er nooit een baan naast zonder open kaart te spelen. Je ontneemt je baas of collega’s de gelegenheid om met je mee te denken en mee te organiseren. Praat er dus gerust over met je collega’s. Dan hoor je ook hoe zij het vinden. Het is heel bemoedigend als ze een beetje jaloers zijn. Pioniers worden altijd een beetje bewonderend aangekeken. En wie weet zijn zij de volgende.
Dat hoeft natuurlijk niet altijd zo te zijn. Jouw keuze kan ook consequenties hebben voor hen. Het beleid kan op papier nog zo helder zijn, de mensen zullen er wel naar moeten handelen. In een klassieke studie over ouderschapsverlof in een traditionele organisatie werd dat mooi geïllustreerd (Kirby & Krone, 2002). Alle regels stonden netjes op papier en alles was keurig geregeld: een jonge vader kon verlof opnemen. Maar de cultuur van de organisatie volgde die regels niet. Het was een plek waar mensen liever lui waren dan moe, en dat zijn vaak ook plekken waar collegialiteit niet doorwerkt in het soepel overnemen van taken. Zo van: ‘Dat jij zo nodig een gezinnetje wilt, moet jij weten. Daar zeg ik niks over. Maar ik vind het niet eerlijk dat ik dan ineens harder moet werken om jouw taken over te nemen.’ Een vergelijkbare dynamiek kan zich voordoen als je deeltijds iets anders gaat doen. Leg uit wat je plan is. Waarom wil je dit? Wie worden er beter van – en hoe?
Combinatie met privéleven
Een volgende puzzel die geregeld hoofdbrekens geeft, is de combinatie van twee banen met je privéleven. Voor veel eenbaners is de balans tussen werk en privé al een hele opgave; voor tweebaners is het zoeken naar een balans tussen werk1, werk2 én privé. Dat kan een hele puzzel worden, maar in veel gevallen levert het ook flexibiliteit op. Je zult een inschatting moeten maken van de beschikbare regelruimte wanneer je die banen combineert. Zeker wanneer thuiswerken onderdeel is van (een van) de banen, zou het weleens een oplossing kunnen zijn in plaats van een nieuw probleem. Maar dat is afhankelijk van de situatie waar je in zit. Deel je aarzeling met degene(n) om wie het gaat en kijk hoe de puzzel er dan uitziet.
Zoek iemand voor wie jouw keuze om twee banen te overwegen ook consequenties heeft. Bespreek welk verschil het maakt voor elk van jullie beiden, en voor de relatie tussen jullie.
Niet alles is voorspelbaar
Helemaal voorspelbaar is je toekomst natuurlijk niet. Zeker als je als zelfstandige gaat werken zonder vast salaris is dat een onzekerheid die wat gewenning vraagt. Het is wennen als je ‘ineens’ deels de rekeningen met het doen van klussen moet betalen, vooral wanneer je twintig jaar een vast inkomen hebt gehad. Soms kun je positief verrast worden over je verdiensten, maar je zult ook mogelijk eerst wat moeten interen op je buffer. (Die heb je toch? Ja, die heb je.)
Dergelijke nieuwe onzekerheden zijn voor anderen dagelijkse realiteit. Vind eens een zelfstandig adviseur en vraag hoe dat werkt.
Over het algemeen betekent tweebaans werk niet dat je moet rennen van baan naar baan en zeer lange werkweken draaien. Het is vooral de duidelijkheid van je twee banen voor jou en de ander die kan helpen in het gepland krijgen van je werk.
Combineren én scheiden
De kunst van het tweebaans plannen is dat je zowel kunt combineren als scheiding aanbrengen. Slimme combinaties versterken elkaar op een gezonde manier. Pizza’s rondfietsen en teksten schrijven voor het plaatselijke blaadje is ideaal: als je moe bent van het fietsen, is er niks mooiers dan lekker zitten schrijven. En als je geschreven hebt, is het fietsen heerlijk de benen strekken. Daarnaast komen strikte scheidingen goed van pas om twee banen georganiseerd te krijgen. In het ideale geval: zorg dat er geen overlap is. Breng een strikte scheiding aan tussen de taken die bij de banen horen, en de momenten waarop je de banen doet. Zorg dat het niet kan dat één taak bij beide rollen hoort. Weet wanneer je op de linkerbaan en wanneer je op de rechterbaan rijdt. Hoe voorspelbaarder wordt wat je wanneer doet, hoe beter. Maandag en vrijdag voor de ene baan? Top!
Tip
Wees secuur met je out of office-berichten, stel ze standaard in voor de afwezige dagen bij de ene baan en de afwezige banen bij de andere baan. Vermeld je werkdagen en/of de tijden wanneer je er wel bent. Zo leren anderen steeds beter jouw werkschema kennen, zonder dat je het steeds moet zeggen.
Als je een hechte sociale omgeving hebt, bespreek het met elkaar. Verwachtingen managen helpt, zeker als er onverwachte dingen gebeuren. En die gaan gebeuren. Dat is deels de fun ervan. Natuurlijk zullen er momenten komen dat er dubbele afspraken zijn, deadlines samenvallen of je vergeten bent om de aangifte omzetbelasting op tijd in te leveren.
Laten die tegenslagen je niet moedeloos maken. Je kunt zomaar denken: Dit gaat nooit werken. Ik ben geen geboren ondernemer. Waarom maak ik het mezelf nou altijd zo moeilijk? Dat is nu eenmaal de prijs die je betaalt voor een belangrijk leertraject.
Beluister onze podcast: Tweebaans werk
Bron: Tweebaans werk
Door: Luc Dorenbosch, Mark van Vuuren
