’Uiteindelijk is niet elke tegenslag hetzelfde: de ene voelt meer als een punt en de ander meer als een komma.’ Aan het woord is Nouchka Fontijn, voormalig topbokser, meervoudig olympisch medaillewinnaar en auteur van het boek Vallen en terugslaan. Veertien jaar lang stond haar leven in het teken van de topsport. Zij incasseerde fysieke en mentale klappen, verloor op dramatische wijze een wereldtitel, maar wist telkens weer op te staan. Wat kan het bedrijfsleven leren van de rauwe, ongenadige wetten van de boksring?
Het leven van een topsporter gaat niet over rozen. Als bokser krijg je bovendien letterlijk klappen te verwerken. Toch kijkt Fontijn met een trots gevoel terug op haar indrukwekkende carrière. ’Als ik terugkijk, heb ik veel meer gewonnen dan verloren. Maar er zijn momenten geweest dat ik aan de grond zat. Kwalificaties missen, blessures oplopen… Het dieptepunt was toch wel het verliezen van die wereldtitel. Dan weet je dat zo’n kans nooit meer terugkomt. Dat is een ongelooflijk bittere pil.’
Maar waar een ander de moed opgeeft, vond Fontijn de kracht om terug te slaan. De sleutel daartoe lag niet in blinde discipline, maar in het hebben van een helder en wenkend perspectief. ’Wat mij enorm helpt, is het hebben van een doel waar je hart sneller van gaat kloppen. Een doel waar je passie voor hebt en waarvan je weet: hier doe ik het voor. Ik wist dat ik die tegenslag mij niet aan de grond liet houden. Ik wilde koste wat het kost nog een keer naar die Olympische Spelen.’
Is toeval bepalend voor succes in de ring en op de werkvloer?
Het is een opvallend detail in de loopbaan van de olympisch medaillewinnaar: Fontijn rolde min of meer per toeval de vechtsportwereld binnen. Ze deed aan atletiek, tennis en hockey, en zag vechtsporters aanvankelijk aan voor ’agressievelingen’. Pas toen ze op haar veertiende via een vriendinnetje mee ging naar taekwondo, sloeg de vonk over. Toen ze op haar negentiende bij een boksschool aanklopte om haar handtechniek te verbeteren, was er geen weg meer terug.
Is succes daarmee een kwestie van geluk of toeval? ’Op toeval heb je geen invloed, dus daar hoef je niet te veel aandacht aan te besteden,’ relativeert Fontijn. ’Maar je hebt wel geluk nodig met de mensen die op je pad komen. Mentoren die in je geloven, die je zien en die de expertise hebben om je verder te helpen.’
Volgens Fontijn kun je groots presteren nu eenmaal niet alleen. Maar om écht te groeien door de hulp van anderen, is er een belangrijke voorwaarde: je moet openstaan voor kritische feedback. ’Mijn bokstrainer en krachttrainer strooiden niet snel met complimentjes. Ze wisten wat ik in huis had en legden de lat heel hoog. Ze durfden eerlijk te zeggen wanneer het gewoon niet goed was. Maar ze waren ook de eersten die hun hand uitreikten om te zorgen dat ik het vereiste niveau wél ging halen. Je moet er alleen wel voor waken dat je niet naar iedereen luistert. Neem alleen feedback aan van mensen die verstand van zaken hebben én het beste met jou voorhebben.’
Hoe maak je een gameplan dat bestand is tegen tegenslag?
In de boksring stap je nooit zomaar onvoorbereid over de touwen. Elke wedstrijd vraagt om een doordacht gameplan. Een methodiek die Fontijn naadloos doortrekt naar het bedrijfsleven en leiderschap. Een solide plan rust volgens haar op drie cruciale pijlers:
- Ken jezelf: Wacht niet tot je verrast wordt, maar weet exact waar je talenten én je zwaktes liggen. ’Je wint wedstrijden door je sterktes maximaal in te zetten, maar je bent zo sterk als je zwakste schakel. Een zwak punt moet je dus minstens tot een ruime voldoende zien op te krikken.’
- Ken de ander: Of het nu gaat om een tegenstander in de ring, een partner in de business of de wensen van een klant: hoe beter je de ander doorgrondt, hoe sneller je kunt anticiperen.
- Ga voor de knock-out: Half werk levert geen topresultaten op. ’Je moet hetgeen wat je doet met volle overtuiging doen. Niet gaan voor een zesje of hakken over de sloot, maar er vol voor durven gaan. Dat vraagt om focus en lef.’
Dat lef noodzakelijk is om doelen te bereiken, staat voor de ex-bokser buiten kijf. ’Grootse dingen bereiken betekent risico’s nemen. Soms ja zeggen, soms nee durven zeggen. Maar vooral: durven vallen en durven opstaan.’
Waarom is wachten tot je er ‘klaar voor bent’ een valkuil?
Veel professionals en managers laten zich belemmeren door perfectionisme of onzekerheid. Ze wachten tot de omstandigheden ideaal zijn voor ze de sprong wagen. Fontijn gelooft niet in dat afwachtende gedrag. Haar devies is simpel: just do it.
’Je kunt niet altijd wachten tot je zeker weet dat je goed genoeg bent of dat je het allemaal al kunt,’ stelt Fontijn beslist. ’Toen ik aan mijn boek begon, had ik nog nooit eerder een letter geschreven. Maar je begint eraan met lef, met vertrouwen en met de juiste mensen om je heen. Als je kritisch naar jezelf blijft kijken en verantwoording neemt, kom je ontzettend ver. Soms moet je gewoon starten. Als je het nog niet kunt, dan leer je het onderweg wel.’
Dat leren gaat gepaard met loodzware momenten. Zo herinnert Fontijn zich nog levendig hoe ze op tweede kerstdag onderaan de trappen van de Maastunnel in Rotterdam naast een prullenbak stond over te geven van de fysieke uitputting. ’Boksen is niet voor watjes. Maar op zo’n moment weet je: dit is tijdelijk. Een paar maanden later sta je met je armen omhoog op het hoogste schavot. Soms moet je er simpelweg even doorheen bijten.’
Drie lessen voor managers om op te veren na tegenslag
Hoe vertaal je deze lessen uit de ring naar de dagelijkse praktijk van de manager? Leidinggevenden staan immers voortdurend onder druk: strakke budgetten, krappe deadlinelijnen, veranderende marktomstandigheden en hoge verwachtingen van bovenaf. Fontijn geeft drie concrete adviezen om overeind te blijven en weer op te veren:
Tip 1: Bouw een ‘schild’ tegen externe druk
’Druk is bijna altijd iets dat van buitenaf komt,’ verklaart Fontijn. ’Iemand anders probeert jou onder druk te zetten. Zorg dat je dat niet laat gebeuren. Sluit de mening van de buitenwereld af en focus op je eigen taak, je eigen voorbereiding en je eigen plan. Druk glijdt van je af zodra je vertrouwt op het werk dat je er al in hebt gestoken.’
Tip 2: Hak het masterplan op in hapklare stukjes
Een gigantische reorganisatie, een crisis of een meerjarendoel kan verlammend werken. Fontijn deelde haar olympische droom op in piepkleine tussenstations. ’Tijdens zware trainingen of de fysieke beproevingen bij Special Forces VIPS keek ik niet naar het einde van de week, maar telde ik tot de volgende boom. En daarna weer tot de hoek van de straat. Door grote doelen op te knippen in behapbare acties voor de korte termijn, behoud je de focus en de dagelijkse wens om te pieken.’
Tip 3: Investeer in de sfeer en ‘je eigen hoek’
Succes is een teamsport, ook voor een individuele bokser. De mensen in je hoek bepalen je veerkracht. ’Vraag jezelf af wie er in jouw hoek moet staan. Je hebt mensen nodig die betrouwbaar, loyaal en integer zijn. En onderschat humor niet. Zelfs tijdens de zwaarste opdrachten bracht samen lachen de nodige lucht. Een goede sfeer in het team geeft je de energie om de volgende dag weer te vlammen.’
Go for the knock-out
Vallen is onvermijdelijk, of je nu in de topsport zit of leidinggeeft aan een organisatie. Maar vallen is volgens Nouchka Fontijn pas definitief als je blijft liggen. Wie weet waar zijn passie ligt, durft te vertrouwen op zijn team en het gevecht niet uit de weg gaat, leert van elke klap om sneller en sterker terug te slaan.
Benieuwd naar alle twaalf rondes en de inspirerende levenslessen van Nouchka Fontijn? Laat je inspireren door haar rauwe verhalen en praktische adviezen. Bestel het boek Vallen en terugslaan van Nouchka Fontijn op Boom.nl
Beluister de podcast met Nouchka Fontijn
Door: Eduard van Brakel
