Protocollen voor brand, diefstal en storingen: menig werkvloer heeft ze in de kast liggen. Maar iets wat gegarandeerd voorkomt? Daar zijn geen handleidingen voor. Ik heb het over rouw. In tegenstelling tot storingen of diefstal is rouw ongrijpbaar en voor iedereen anders. Het is een lastig en complex onderwerp dat we liever uit de weg gaan. Sterker nog, het belandt in organisaties zelfs in de taboesfeer en wordt een blinde vlek. En dat moet je als leidinggevende voorkomen.
Waarom rouw misgaat op de werkvloer
Ieder rouwproces is anders. De een trekt zich terug, de ander zoekt juist afleiding. Dat maakt rouw op de werkvloer lastig om te navigeren. Ook omdat we als mens geneigd zijn om snel een masker op te zetten. We antwoorden ‘goed’ op de vraag hoe het gaat, ook tijdens rouw. Mensen lijken te functioneren, doen hun werk, maar verliezen ongemerkt de energie en betrokkenheid die hen kenmerkt.
Dat maakt het zo belangrijk voor leidinggevenden om goed te handelen bij collega’s die met verlies te maken hebben. Maar hoe? Welke vragen stel je bijvoorbeeld? En hoe vaak check je in? Het is moeilijk om te herkennen hoe het echt met iemand gaat. Een gesprekje bij het koffiezetapparaat is vaak te vrijblijvend. Rouw vraagt om meer dan goede bedoelingen.
Omgaan met een rouwende medewerker
Voor de meeste mensen in een rouwproces is een luisterend oor van onschatbare waarde. Geen vluchtige vragen in de kantine, maar een privégesprek met aandacht en tijd. Onbevooroordeeld luisteren geeft ruimte om te verwoorden wat er is gebeurd. Hoe meer iemand zijn verhaal kan delen, hoe meer dat helpt bij de verwerking en de integratie van het verlies in het dagelijks leven. Dit betekent dat je als leidinggevende aanwezig moet zijn en oprechte aandacht aan de medewerker moet geven. Maar hoe doe je dat? Ad hoc handelen in rouwsituaties – iets wat vaak voorkomt op werkvloeren – zorgt voor onzekerheid, zowel bij jou als bij de medewerker die niet weet waar hij of zij aan toe is.
In gesprek over rouw
De houvast zit in het gesprek zelf. Juist omdat rouw niet voor iedereen hetzelfde is, is het waardevol om het onderwerp bespreekbaar te maken tussen leidinggevende en medewerker. Ernaar vragen vanuit openheid, oprechte interesse en zorg normaliseert rouw en verlies. Hierdoor geef je rouw de aandacht die het nodig heeft, net als ziekte of arbeidsongevallen. Het wordt op deze manier geen privékwestie meer waar iemand zich doorheen moet worstelen, maar iets waar de werkgever ruimte voor maakt. Het geeft jou als leidinggevende handvatten om een rouwende collega te ondersteunen.
Rouw is voor iedereen anders. Daarom is het belangrijk om te erkennen dat het niet iets is wat met een paar dagen rouwverlof is opgelost, maar dat er ruimte is om het de aandacht tijd te geven die het nodig heeft. En precies daarmee kun je als werkgever een groot verschil maken.
Drie bouwstenen
Het kan helpen om in de organisatie te werken aan de volgende drie bouwstenen:
Maatwerk in verlof en taken
Een vastgezet aantal dagen verlof is voor de meeste mensen niet genoeg. Het is verstandiger om in te zetten op maatwerk dat voor de collega in kwestie goed voelt. Denk aan langer verlof, tijdelijk minder werken, aangepaste taken, enzovoorts. Wat heeft iemand nodig? Kijk of je dat kunt regelen. Een maatwerkoplossing biedt ruimte om goed terug te keren op de werkvloer.
Regelmatige check-ins
Het is belangrijk om herhaaldelijke incheckmomenten te plannen met een collega die in een rouwproces zit. Plan bijvoorbeeld wekelijks een kopje koffie in. Daarmee creëer je vaste momenten om verbinding te maken, te luisteren en vragen te stellen. Voor mensen in rouw kunnen deze momenten heel waardevol zijn, omdat ze eenzaamheid en isolatie doorbreken die ook vaak bij rouw komen kijken.
Professionele begeleiding
Als leidinggevende kun je veel voor een collega betekenen, maar zorg ervoor dat je ook de mogelijkheid biedt om toegang te krijgen tot professionele begeleiding, bijvoorbeeld via een bedrijfspsycholoog, coach of rouw- en verliesbegeleider. Je geeft hiermee het signaal dat de organisatie rouw serieus neemt en dat iemand het niet alleen hoeft te doorstaan.
Investeer in houvast
Eén ding is zeker: verlies hoort bij het leven. Vroeg of laat krijg je er op de werkvloer mee te maken. Reageer je dan ad hoc of ben je voorbereid zoals je ook bent op diefstal of brand? De keuze is aan jouw organisatie. Werkgevers die erkennen dat rouw een proces is, geven medewerkers de kans om duurzaam terug te keren. Negeer je het of blijf je improviseren? Dan riskeer je geestelijke afwezigheid of op termijn volledig uitvallen. Investeer dus in een rouwbeleid. Daarmee investeer je in menselijkheid.
Door: Brenda Nieuwenhuis, rouw- en verliesbegeleider en adviseur arbeid en gezondheid bij De Arbodienst
