Bijensterfte is geen op zichzelf staand natuurprobleem. Het is een systeemvraagstuk en daarmee ook een leiderschapsvraagstuk.
Nederland telt ongeveer 360 soorten wilde bijen, waarvan een groot deel op de rode lijst staat en dreigt te verdwijnen. Bijensterfte ontstaat bovendien niet door één enkele oorzaak, maar door een optelsom van menselijke ingrepen die elkaar versterken. In de landbouw en tuinbouw worden chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt die direct schadelijk zijn voor bijen en andere bestuivers. Tegelijkertijd verdwijnen hun leefgebieden in hoog tempo door de uitbreiding van steden, infrastructuur en grootschalige landbouw. Wat daarvoor in de plaats komt, zijn vaak uitgestrekte monoculturen: velden met slechts één gewas, die maar een beperkte en tijdelijke voedselbron bieden.
Daarbovenop komt de invloed van klimaatverandering, die het natuurlijke ritme verstoort. Bloei- en vliegtijden raken ontregeld, waardoor bestuivers en planten elkaar steeds vaker missen. Het resultaat is een steeds kwetsbaarder ecosysteem waarin bijen moeite hebben om te overleven.
De impact daarvan reikt verder dan de natuur alleen. Zonder bijen en andere bestuivende insecten zou een groot deel van onze voedselproductie stilvallen. Ecosystemen raken uit balans, biodiversiteit neemt af en voedselketens komen onder druk te staan. Tegelijkertijd laat bijensterfte iets fundamentelers zien: wat er gebeurt wanneer we structureel sturen op korte termijn, efficiëntie en rendement, zonder oog voor samenhang en duurzaamheid.
Wanneer schoonheid schadelijk wordt
Die spanning tussen wat goed lijkt en wat daadwerkelijk goed is, zien we ook op een ander niveau terug.
We staan er niet vaak bij stil, maar de kans is groot dat bloemen en tuinplanten uit de reguliere handel juist bijdragen aan het probleem dat ze lijken te verzachten. Onderzoek van PAN Netherlands laat zien dat een aanzienlijk deel van de onderzochte bloemen – waaronder gangbare boeketten – pesticiden bevat. Ook Milieu Centraal waarschuwt dat bloembollen en tuinplanten vaak al vóór verkoop zijn behandeld met schadelijke middelen.
Wat er aantrekkelijk en kleurrijk uitziet, kan voor bijen dus juist giftig zijn.
Dat roept een wezenlijke vraag op: hoe zorg je dat mensen – en organisaties – daadwerkelijk andere keuzes gaan maken? Dat vraagt meer dan kennis alleen. Het vraagt om gedragsverandering. Om het doorbreken van automatische patronen die gericht zijn op korte termijn en vertrouwde uitkomsten.
Waar leiders het verschil maken
Het vraagt om een andere manier van samenwerken en organiseren, waarin niet alleen economische waarde, maar ook ecologische en sociale impact centraal staat. Dat sluit aan bij de principes van de betekeniseconomie. Juist binnen die beweging hebben leiders en coaches een sleutelrol.
Als initiatiefnemer van de Week van de betekeniseconomie wil ik bijdragen aan een beweging waarin ondernemende leiders en coaches zichtbaar worden die betekenisvolle keuzes willen maken met een positieve impact voor onze planeet. Een krachtig voorbeeld daarvan is Tom van de Beek, die The Pollinators oprichtte.
Sinds 2016 zetten zij zich in voor herstel van biodiversiteit door mensen, organisaties en gemeenschappen te activeren. Hun aanpak is praktisch en schaalbaar: het terugbrengen van bloemen en voedselbronnen, het vergroten van bewustwording en het stimuleren van directe actie.
De stap naar betekenisvol handelen
Inzicht alleen is niet voldoende. De echte uitdaging ligt in het vertalen van bewustzijn naar gedrag.
In mijn theatercollege ScherpZicht werk ik precies op dat snijvlak van persoonlijke ontwikkeling, leiderschap en maatschappelijke impact.
Je leert werken met zes krachten die helpen om ingesleten patronen te herkennen en te doorbreken, zodat er ruimte ontstaat voor bewuster en betekenisvoller handelen. In één avond komen persoonlijke inzichten, wetenschap en humor samen, gebaseerd op het boek Coachen naar de kern. Inzichten die niet alleen inspireren, maar je helpen om bewuster te handelen en keuzes te maken die echt verschil maken.
Je hoort korte, krachtige verhalen van leiders als Tom van de Beek, Merijn Everaarts, Raymond van Eck, Laurens van de Vijver en Kees Klomp. Zij laten zien hoe je als professional kunt bewegen van reageren op de korte termijn naar handelen vanuit wat werkelijk van waarde is.
En hoe zorgen we ervoor dat ook de bijen floreren?
Tijdens het theatercollege ontvang je een ‘voedselbank voor bijen’: een zakje gifvrij, inheems bloemzaad. Een kleine handeling, met tastbare impact. Door te zaaien in je tuin, straat of balkon draag je direct bij aan het herstel van biodiversiteit.
Met bijdragen van onder andere Tom van de Beek en het team van The Pollinators wordt bijensterfte daarmee geen abstract probleem, maar een concreet vraagstuk over verantwoordelijkheid, keuzes en de toekomst die we samen creëren.
Bron: Coachen naar de kern
Door: Veronique Kilian
