Zeilen is niet iets waarmee ik ben opgegroeid. Mijn verlangen naar zeilen werd pas gewekt toen meer mensen wilde leren kennen in mijn buurt. Tijdens mijn wandelingen door het Bossche Broek zag ik kleine zeilbootjes over de Zuiderplas glijden. Al die witte zeilen die bijna geruisloos over het water leken te zweven: ik vond het een poëtisch gezicht.
Ik werd lid van de zeilvereniging. Onderdeel worden van een vereniging kan een geluksbrenger zijn. In en op het water werd een geluksmaker. Ik deed supyoga tijdens een vakantie en ervaarde de gelukshormonen die vrijkomen bij wildzwemmen. Als werkgelukdeskundige weet ik dat je geluk kan trainen, zoals ik beschrijf in ‘Geluk op het werk? Train je gelukscompetenties!‘
Hoe zeilen verweven is in het leven
Eerlijk gezegd moest ik eerst wennen aan het zeil-jargon. Sommige woorden klinken eerder als de titel van een thriller dan als een ontspannen dag op het water: killen, aftuigen, achterbaks, opschieten…. Tegelijkertijd zijn er veel uitdrukkingen uit de scheepvaart in onze taal zijn terechtgekomen. Sommige zijn positief – het gaat voor de wind, driemaal is scheepsrecht – maar veel gezegden waarschuwen juist: alle hens aan dek, bakzeil halen, de wind van voren krijgen, aan lagerwal raken of er is geen land mee te bezeilen.
Omdat ik niet alleen wilde genieten, maar ook beter wilde leren zeilen, volgde ik een cursus kajuitjachtzeilen. Daar ontdekte ik pas echt hoeveel teamwork erbij komt kijken en begreep ik waarom het zo’n krachtige metafoor is voor coaching en teamwork.
Tijdens iedere manoeuvre heeft iedereen een eigen taak. De een haalt de genua binnen, een ander maakt de lijn aan de andere kant los en weer iemand anders zorgt dat het grootzeil op het juiste moment kan meedraaien wanneer de boot overstag gaat of gijpt. Degene aan het roer bewaart het overzicht en geeft de instructies.
Werken volgens de PTVU
Daarbij werken we volgens PTVU: plannen, taakverdeling, voorbereiden en uitvoeren. Pas wanneer iedereen weet wat zijn rol is en alles klaarstaat, begint de manoeuvre.
Juist dan merk je hoe belangrijk communicatie is. Je moet vooruitdenken, helder aangeven wat er gaat gebeuren en rekening houden met de omstandigheden. Wie te laat communiceert, creëert chaos. Wie te veel tegelijk zegt, raakt de bemanning kwijt. En wie geen rekening houdt met de wind, ontdekt dat een goed plan op papier op het water zomaar anders kan uitpakken.
Hoe de wind staat en je zeilen daarop afstemmen met je doel voor ogen: 3 coachingsvragen
Terwijl ik leerde zeilen, ontdekte ik dat de verschillende windrichtingen verrassend veel zeggen over hoe mensen in het leven staan. Juist daarom gebruik ik zeilen steeds vaker als metafoor in coaching.
- Wanneer je voor de wind vaart, blaast de wind je als het ware vooruit. De boot beweegt moeiteloos en je hoeft relatief weinig inspanning te leveren. Op welke gebieden in jouw leven gaat het voor de wind? Waar lijken deuren bijna vanzelf open te gaan?
- Bij overstag gaan, gebruik zeil je als het ware tegen de wind in, maar zó dat je gebruik maakt van de wind in de zeilen om vooruit te komen. Soms moet je dan overstag gaan; om de overkant te bereiken ga je niet in één rechte lijn, maar ga je al opkruisend – als het ware zigzaggend – naar de overkant. Waar in jouw leven heb je wind tegen? Hoe maak je gebruik van deze wind in je leven? Wat zijn jouw doelen en welke (ogenschijnlijke) zij stapjes doe je om aan de andere kant, je doel, te komen?
- En soms is het juist verstandig om de zeilen te laten vieren. Je geeft het grootzeil dan meer ruimte, waardoor het zeildoek iets minder (harde) wind vangt. Dan komt de boot minder schuin komt te liggen tijdens het varen. Waar in jouw leven mag je meer stabiliteit ervaren door de druk te laten afnemen?
Hoe werkt die zeilmetafoor in mijn eigen leven? Een voorbeeld.
Eén keer per jaar maak en geef ik een theatershow. Zoals het theatercollege ScherpZicht, waarin ik liet zien hoe je overlevingsstijlen kunt transformeren, gebaseerd op mijn boek Coachen naar de kern: de magie van transformatie.
Voor ScherpZicht had ik aanvankelijk een ander theater op het oog. Maar toen ik het contract onder ogen kreeg, moest ik overstag. De huur was hoog, de voorwaarden waren ongunstig en de risico’s lagen vrijwel volledig bij mij. Bovendien was er weinig ondersteuning bij de promotie. De datum stond echter al vast en de voorstelling kreeg steeds meer vorm. Alleen: ik had nog geen theater.
Ik besloot mijn koers te verleggen en oriënteerde me bij Theater De Bussel. Dat bleek bijna het tegenovergestelde: een plek waar werd meegedacht en samengewerkt. Bovendien viel ScherpZicht precies in de Week van Duurzaam Oosterhout, waardoor het theatercollege onderdeel kon worden van een groter geheel rond betekenisvol ondernemen. Ook had ik de wind mee met mijn contactpersoon bij De Bussel, die vanaf het eerste gesprek meedacht over publiciteit, planning en mogelijkheden.
En soms is het juist tijd om de zeilen te laten vieren. ScherpZicht vond plaats in het najaar. Je zou kunnen denken dat ik daarom de zomer gebruikte om keihard door te werken. Na een intensieve periode van schrijven, organiseren en voorbereiden had ik echter iets anders nodig: vakantie. Natuurlijk bleef ik oefenen, maar belangrijker was dat ik later ontspannen het podium op kon stappen. Een theatercollege wordt pas echt goed wanneer je niet alleen je tekst beheerst, maar jezelf durft te laten zien. Authentiek zijn vraagt soms minder hard werken en meer vertrouwen.
Door: Veronique Kilian
