Toen ik las dat ‘liefde’ één van de belangrijkste waarden is voor generatie Z, wilde ik er meteen meer van weten. Liefde? Op een lijst met waarden die richting geven aan leren, werken en samenleven? Toch laat juist deze keuze iets wezenlijks zien over generatie Z en generatie Alpha. Zij geven woorden aan een diep menselijk verlangen naar verbinding, echtheid en betekenis.
Dat verlangen kom ik ook tegen in mijn werk als (team)coach. Steeds weer zie ik hoe mensen worstelen met de vraag: durf ik mijn beschermingsmechanismen los te laten en zichtbaar te worden zoals ik werkelijk ben? Met mijn kwaliteiten én mijn kwetsbaarheid? In mijn boek Coachen naar de kern: de magie van transformatie beschrijf ik verschillende voorbeelden van mensen die die stap hebben gezet.
Liefde op de werkvloer: niet vreemd maar belangrijk
Misschien is liefde op de werkvloer daarom geen vreemd onderwerp, maar juist een belangrijk onderwerp. Want liefde gaat niet alleen over wat er ontstaat wanneer verbinding aanwezig is. Het maakt ook zichtbaar wat er ontbreekt wanneer die verbinding er niet is. Durven de nieuwe generaties de maskers van succes, status en aanpassing te doorprikken, zodat er ruimte ontstaat voor echte ontmoeting?
Die beweging van masker naar authenticiteit vormt ook de basis van mijn theatercollege ScherpZicht. Tijdens de voorbereiding daarop stuitte ik op een fascinerende vraag: wat kunnen oudere generaties leren van generatie Z en Alpha? Want juist deze generaties lijken woorden te geven aan iets waar veel volwassenen nog naar op zoek zijn: leven en werken vanuit echtheid in plaats van aanpassing.
Generatie Z en de liefde op de werkvloer
Bij generatie Z valt op hoe vanzelfsprekend zij praten over wat er voor hén toe doet en niet over wat hoort, moet of verwacht wordt. In het onderzoek werden bijna vijftig waarden genoemd, maar één sprong er uit: liefde.
Liefde onuitgesproken
Opvallend genoeg groeiden velen van generatie Z op in gezinnen waar zelden werd uitgesproken dat de ouders van hen hielden. En toch voelden ze het. Misschien juist daardoor kiezen ze er nu bewust voor om liefde wél woorden te geven. Deze generatie heeft het verlangen om emoties niet langer te verbergen, maar te delen, te begrijpen en te omarmen.
Ouders van deze generatie bewegen zich in een interessant spanningsveld. Ze geven hun kinderen de ruimte om overal over mee te praten en tegelijkertijd blijven ze bewust in hun rol als ouder staan. Gelijkwaardig in mens-zijn, maar verschillend in verantwoordelijkheid. Dat vraagt om een nieuwe vorm van opvoeden: één waarin grenzen niet worden opgelegd, maar worden uitgelegd.
Want hoe stel je grenzen vanuit gelijkwaardigheid? Door helder en eerlijk te delen wat deze grens is. Wanneer een grens niet voelt als macht, maar als zorg, ontstaat er ruimte voor acceptatie.
Kamperen
Ik herken dat in een ervaring die me is bijgebleven. We namen een dertienjarige jongen — een echte Gen Z’er — mee naar Buitenkunst, een plek waar een week lang kamperen wordt gecombineerd met creatieve workshops. Hij was ons weekendpleegkind en kwam vaker bij ons logeren. Zoals bij veel tieners was op tijd naar bed gaan een terugkerend thema.
In de aanloop naar dat onze Buitenkunst vakantie, ging ik met hem in gesprek. Niet vanuit regels, maar vanuit betrokkenheid. Ik vertelde hem dat ik uit ervaring zag wat er gebeurde als hij te weinig sliep: dan voelt hij zich de volgende dag sacherijnig. En dat mijn aansporing om naar bed te gaan niet voortkwam uit controle, dat ik geen behoefte had om de rol van ‘politieagent’ op me te nemen.
Het landde. Niet als een regel van buitenaf, maar als een inzicht van binnenuit. Met als gevolg dat hij tijdens de kampeerweek uiteindelijk zélf voorstelde om op tijd naar bed te gaan.
De mens op het werk
Voor generatie Z vervagen de traditionele lijnen die ooit zo bepalend waren. Leeftijd, functie, opleiding, gender of achtergrond dragen voor hen nauwelijks nog status. Wat wél telt, is de mens zelf. Wie ben je, wat breng je mee. Ze kijken meer naar de mensen en of dat mens doet of zegt wat hen en hun wereld vooruit helpt.
Hun droom organisatie is een plek waar je naar toe gaat en waar je het beste uit jezelf en je team kan halen. Waar beweging net zo vanzelfsprekend is als een goed gesprek. Waar gezond eten geen luxe is, maar de basis. En misschien nog wel belangrijker: waar je je vrij voelt om te zeggen wat je denkt, zonder dat de hardste stem automatisch de meeste ruimte krijgt. Dominantie maakt plaats voor authenticiteit.
Werken en ontspannen niet echt gescheiden
Voor mij als zelfstandig ondernemer zijn de gebieden ‘werken’ en ‘ontspannen’ nooit echt gescheiden geweest. Bewegen en gezond eten is er in de basis. Ik bewaak weliswaar mijn grenzen — zo rond ik mijn werkdag meestal aan het einde van de middag af en houd ik mijn avonden vrij — en tegelijk neem ik de ruimte om midden op de dag te wandelen, een powernap te doen of juist in het weekend te werken wanneer dat beter past.
In die zin voelt het verlangen naar een andere manier van werken voor mij niet nieuw. Wat wél nieuw is, is hoe expliciet de roep om authenticiteit nu klinkt. Generatie Z lijkt die beweging haast vanzelfsprekend te maken, terwijl ik in mijn coachingstrajecten zie dat dit voor sommige van mijn klanten (uit oudere generaties) nog minder toegankelijk is. Zij zijn juist op zoek naar hun authenticiteit en willen graag losbreken uit hun aanpassingsgedrag om terug te keren naar hun essentie, naar wie ze werkelijk zijn.
Het stemt mij hoopvol om met deze generatie te werken en wat deze generatie gaat brengen op de werkvloer. En het is tegelijkertijd een oproep aan de oudere generaties om en ruimte te geven aan hun eigen, authentieke menselijkheid.
Leren en werken
In veel onderwijsinstellingen wordt nog altijd bepaald wat en hoe studenten moeten leren. Een systeem dat jarenlang vanzelfsprekend leek, maar dat steeds meer wringt met wat generatie Z nodig heeft om tot bloei te komen. Want waar zij energie van krijgen. Deze generatie wil zelf richting geven aan hun ontwikkeling, in plaats van het volgen van een uitgestippeld pad.
In mijn gezin van herkomst is gehoorzaamheid met de pollepel ingegoten. Op school deed ik braaf mijn huiswerk; discipline en ambitie zijn hoogstaande Chinese waarden. Ik zou dus wel de neiging hebben om te doen wat school vraagt. Maar ik zou ook graag willen leren – anders zou ik mijn tijd verspillen.
Onze weekendpleegzoon, een kind van generatie Z, kijkt heel anders naar zijn opleiding. Hij weegt voortdurend af: zijn deze vakken zinvol? Heb ik echt nodig wat ik nu leer? Wat draagt bij aan het beroep dat ik wil uitoefenen? Wat niet resoneert, laat hij los. Hij doet niets wat ‘moet’.
Generatie Alpha en de lifede
Generatie Alpha groeit op met een scherpere gevoeligheid voor wat echt is en wat niet. Ze leren om manipulatie te herkennen en zich daar niet vanzelfsprekend door te laten leiden. Authenticiteit wordt daarmee niet alleen een verlangen, maar ook een vaardigheid.
De andere kant van de medaille geldt ook: als het persoonlijke contact en de emotionele aandacht voor hen als persoon structureel ontbreekt, ontstaat ‘sociale armoede’. Dit is wat ik als coach geduid als emotionele beschikbaarheid. Want emotionele afwezigheid laat diepe sporen na en zorgt voor overlevingsgedrag op het werk. Emotionele aanwezigheid is een voorwaarde voor psychologische veiligheid. Een bedding waar hart tot hart contact mogelijk is, in combinatie met zakelijkheid. ‘Warme zakelijkheid’ noemde een klant van mij het. Dat zou gaaf zijn, als dat op het werk kan.
Liefde op het werk?
Hoe zou liefhebben een plek mogen krijgen op de werkvloer? Het idee alleen al voelt bijna revolutionair en tegelijk verrassend logisch. Want in de kern van veel gedrag op het werk schuilt iets heel menselijks. Tijdens het schrijven van Coachen naar de kern ontdekte ik hoe overlevingsmechanismen vaak terug te voeren zijn op onveilige hechting. Gelukkig is veilige hechting te leren. Op de werkvloer speelt veilige hechting een rol, want ook tijdens in vergaderingen en targets is verbinding en veiligheid belangrijk.
Misschien is dat wel de beweging die generatie Z in gang zet: van presteren naar verbinden. Van aanpassen naar voelen. Een beweging die ik zelf verder heb verkend in mijn theatershow ScherpZicht, dat plaatsvindt in de week van de Betekeniseconomie. Want als we werkelijk willen floreren in een wereld van klimaatcrisis tot geopolitieke spanningen, hebben we de moed nodig om op te bloeien door terug te keren naar onze authenticiteit. Zodat we als ondernemende mensen betekenisvolle keuzes maken met een positieve impact op onze planeet.
Door: Veronique Kilian
Veronique Kilian is socioloog, transformatiecoach en werkgelukdeskundige. Ze helpt professionals, teams en leiders om diepgewortelde patronen te doorbreken en blijvende verandering te realiseren.
Bronnen
- Coachen naar de kern: de magie van transformatie (Boom, 2025)
- Nieuwe generaties in organisaties (Verhaal met impact, 2026)
