Build human centric business processes with AI in the loop!
Herken je dat? Overal lijkt opportunisme samen met angst te regeren. AI, AI, AI. “Dit is een onmisbare kans.” “We missen de boot.” “We worden overbodig.” “We zijn niet in control.” Ondernemers en bestuurders vragen zich af hoe ze deze AI-tsunami het hoofd moeten bieden. Als dit het is, wat moeten we dan doen? En als dit het niet is, kunnen we dan op de oude voet doorgaan?
Ik kijk al dertig jaar rond in organisaties. Ik spreek met managers, directieleden en bestuurders, en ook met high tech experts. Mijn conclusie: de waarheid ligt in het midden. Je kunt niet alles bij het oude laten, en je kunt ook niet alles aan AI overlaten. Soms moet je zaken even omdraaien om te zien wat er werkelijk aan de hand is.
Het probleem met ‘people in the loop’
De gevleugelde term van nu is: laat AI het werk doen en keep people in the loop. Maar kunnen we ons dat permitteren?
Bij krachtige, voorspelbare machines werkt het prima. Een hijskraan of transportvoertuig doet het werk, de mens houdt toezicht op gedrag en resultaat. Je weet hoe de machine werkt en je ziet het als er iets afwijkt.
Maar als je een machine niet meer kunt doorgronden, worden de uitkomsten onvoorspelbaar. En als die machine zich organisch ontwikkelt, zonder dat je weet dát, hóe en waardoor het proces verandert, wordt het gedrag ongrijpbaar. Plotseling is de uitkomst anders, en je komt er niet achter waarom. Dat gebeurt bij veel AI-toepassingen. De mens als controleur aan het eind van de lijn wordt dan een formaliteit, of een rem die alle winst opslokt.
Draai het om: AI in the loop
Uit mijn veldonderzoek ontstond het concept Human Centric Process Management met AI ‘in the loop’. Niet de mens in de loop van AI, maar AI in de loop van de mens. Het bedrijfsproces, ontworpen door mensen, is het vertrekpunt. AI wordt daarbinnen bewust ingezet waar het waarde toevoegt.
De kern: wees als team de architect van je bedrijfsprocessen én van de aansluitingen daartussen. Als team, omdat uitvoerders, managers en specialisten samen weten hoe het werk echt loopt. En de aansluitingen, omdat het juist bij overdrachten tussen processen het vaakst misgaat. Een AI-toepassing die één proces optimaliseert, kan het volgende ongemerkt verstoren.
Drie kaders
AI werkt binnen drie kaders die mensen bepalen en bewaken:
- De bedoeling. Waarom bestaat dit proces? Een zinloos proces versnellen levert alleen sneller zinloos werk op.
- De doelen. Wat moet het proces opleveren? Expliciete doelen voorkomen dat AI een eigen, impliciete doelstelling gaat volgen.
- De belangen van ‘alle’ stakeholders. Klanten, medewerkers, partners en samenleving. De toets: verbeteren zonder iets of iemand te benadelen.
Deze kaders zijn geen extraatje voor de compliance-afdeling. Ze zijn het stuur van de organisatie. Zolang mensen ze bepalen en bewaken, blijf je AI de baas.

Wat AI wél doet
Binnen die kaders krijgt AI volop ruimte:
- Processen finetunen: patronen, knelpunten en uitzonderingen zichtbaar maken. AI adviseert, het team beslist.
- Digitaal ondersteunen: routinewerk overnemen, zodat mensen tijd houden voor oordeel, vakmanschap en contact.
- Slim, effectief en efficiënt produceren: de juiste dingen doen, bijdragen aan de doelen, met zo min mogelijk verspilling.
Omdat AI werkt binnen een ontwerp dat mensen begrijpen, blijven uitkomsten verklaarbaar. Verandert er iets, dan weet je waar je moet kijken.
Wat het vraagt
Van bestuurders vraagt het richting: maak bedoeling en doelen expliciet. Van managers vraagt het procesdenken over afdelingsgrenzen heen. Van vakmensen vraagt het eigenaarschap: jouw kennis van het werk is precies wat AI mist. En van IT- en AI-specialisten vraagt het om dienstbaarheid aan het procesontwerp.
Zo begin je
Kies één waardestroom die ertoe doet, inclusief de aansluitingen. Maak bedoeling, doelen en stakeholders expliciet. Breng samen met de mensen die het werk doen in kaart hoe het proces echt loopt. Ontwerp het gewenste proces en bepaal pas daarna waar AI helpt. Spreek af wie eigenaar is en hoe je AI blijft volgen. Leer, en schaal op.
AI de baas blijven is een keuze
Hoe blijf je als organisatie AI de baas? Niet door AI af te remmen, en niet door alles aan AI over te laten. Wel door het eigenaarschap van je processen stevig in handen te houden. Opportunisme en angst zijn slechte raadgevers. Ontwerpkracht en eigenaarschap zijn betere.
Build human centric business processes with AI in the loop!
Door: David Ruting
David Ruting is onderzoeker en ondernemer op het gebied van organisatieontwikkeling. Zijn missie is het verbeteren van de samenwerking van mensen, met name door duidelijke processen en Handover Clarity®. Bij Comm’ant is David aanjager en betrokken bij de ontwikkeling van methodes en softwaretools voor integraal resultaatgericht procesmanagement (iRPM). Honderden bedrijven hebben zich deze aanpak eigen gemaakt met behulp van de vele partners die zich inzetten voor de missie.







