Wat er gebeurt als je de finish ziet, maar nog door moet

Als ik de laatste kilometer van mijn rondje hardlopen inga, gebeurt er iets merkwaardigs. Mijn benen doen nog wat ze moeten doen, mijn ademhaling is stevig, de route is bekend. En toch begint mijn hoofd zich ermee te bemoeien.

Het is genoeg.
Je bent moe.
Waarom doe je dit eigenlijk?
Je kunt ook wandelen.

Op zo’n moment hoor ik vaak de stem van mijn zoon. Hij heeft mbo Sport en Bewegen gedaan en zegt bij sporten regelmatig van die zinnen die veel te eenvoudig klinken om diep te zijn. “Mam, gewoon lopen. Je bent sterker dan je denkt. Je hoofd zit er alleen tussen.”

Ik moet daar altijd om lachen. Vooral omdat hij gelijk heeft.

‘Mijn hoofd is nu een verhaal aan het maken’

Het grappige is: zo’n zinnetje verandert niets aan de afstand. Mijn benen worden er niet ineens frisser van. De laatste kilometer blijft gewoon de laatste kilometer. En toch is het effect groot. Die zin maakt een breuk in het verhaal dat mijn hoofd aan het bouwen is. Ik hoef niet te ontspannen. Ik hoef niets los te laten. Ik hoef ook niet eerst rustig te gaan ademen alsof ik op een yogamat sta in plaats van op een fietspad met tegenwind. Ik hoef alleen te merken: o ja, mijn hoofd is nu een verhaal aan het maken.

Dat geeft ruimte.

De vermoeidheid is er. De afstand ook. Maar ik zet mezelf minder vast. Het wordt weer simpel. Ik hoef de kilometer niet te bespreken met mezelf. Ik hoef hem alleen te lopen.In de weken voor de zomervakantie moet ik vaak aan die zin denken. Want ook dan is het mentaal.

Agenda steeds voller

Veel mensen herkennen die periode. Je verlangt naar rust, maar in de aanloop er naartoe wordt het voller. Agenda’s lopen dicht. Projecten moeten afgerond. Collega’s gaan al weg of zijn juist nog snel iets aan het regelen. Thuis verschuift het ritme mee. Schooljaren worden afgerond, kinderen zijn moe, vakantielijstjes verschijnen, en ergens tussendoor probeer je zelf ook nog overzicht te houden.

De rust komt eraan, maar je systeem staat juist aan.

Natuurlijk gaat het over werk: deadlines, overdracht, afspraken en losse eindjes. Tegelijk gebeurt er iets in je systeem. Je ziet de eindstreep. Je voelt scherper hoeveel je hebt gedragen. Je aandacht beweegt al richting ruimte, terwijl je agenda nog om jouw aanwezigheid vraagt.

Dat is de mentale eindsprint.

In zo’n eindsprint gaan veel mensen harder lopen. Alles lijkt tegelijk om afronding te vragen: die laatste mail, een heldere overdracht, een gesprek dat al weken wacht, de wens om het netjes achter te laten voor collega’s. De druk krijgt iets vanzelfsprekends. Alsof rust pas mag beginnen wanneer alles gladgestreken is.

Voor je het weet, val je uitgeput je vakantie in.

Verantwoordelijkheid en grenzen

Daar hoeft geen oordeel overheen. Het is menselijk. En precies daarom interessant. De periode voor vakantie maakt zichtbaar hoe je met ruimte, verantwoordelijkheid en grenzen omgaat. Wat normaal onder het ritme van de werkweek verdwijnt, komt nu scherper naar voren.

Dat is menselijk. En juist daarom interessant. In de aanloop naar vakantie zie je vaak scherper hoe je met ruimte, verantwoordelijkheid en grenzen omgaat. Je merkt sneller waar het knelt, waar je te veel draagt en waar je al langer behoefte hebt aan lucht.

Want verlangen naar vakantie gaat zelden alleen over vrije dagen. Vaak verlangen we naar iets veel concreters. Naar stilte. Naar minder schakelen. Naar wakker worden zonder meteen aan te staan. Naar een dag waarop niemand iets van je wil. Naar ruimte om weer te voelen wat van jou is.

Dat verlangen is waardevol. Het vertelt iets over je werkritme.

Vrij zijn in je werk begint voor de vakantie

Vrij zijn in je werk begint dan al vóór de vakantie. Door eerlijk waar te nemen wat er gebeurt in de aanloop naar rust. Door te merken wanneer je versnelt vanuit gewoonte en te voelen wanneer je in de overlevingsstand schiet. Door jezelf de ruimte te geven om opnieuw te kiezen.

Wat moet echt afgerond worden? Waar maak je iets groter dan het is? Wat kan wachten en welke keuze zou lucht geven?

Voor teams geldt hetzelfde. De weken voor de zomer laten vaak zien hoe het werk echt verdeeld is. Soms blijken taken vooral helder zolang dezelfde mensen aanwezig zijn. Soms komt alles op het laatste moment toch weer bij de vaste redders terecht. Soms noemen we het betrokkenheid, terwijl het eigenlijk structurele beschikbaarheid is geworden.

Overgang naar vakantie krijgt weinig aandacht

Veel mensen plannen hun vakantie zorgvuldig. Tickets, accommodatie, routes, koffers, oppas, verzekeringen. De overgang naar vakantie krijgt vaak minder aandacht. Tot de laatste dagen. Dan wordt het duwen, proppen en doortrekken.

Ook daar ligt een uitnodiging om bij stil te staan. Wat heeft nu echt prioriteit? Welke afspraak voorkomt dat één persoon alles bij elkaar houdt? Hoe maken we de eerste week na vakantie ruim genoeg om goed op te schakelen?

Vrijer schakelen begint eerder.

Bijvoorbeeld door twee weken voor vertrek te bepalen wat nog afronding vraagt. Door een moment te kiezen waarop je geen nieuwe grote dingen meer oppakt. Door je eerste werkdag na vakantie leeg genoeg te houden om rustig te landen. Door in je team uit te spreken dat rust ook om keuzes vraagt vóór vertrek. Zo wordt de overgang naar vakantie ruimer, zonder dat je je hele manier van werken hoeft om te gooien.

Je eigen koers binnen de werkelijkheid

Vrij Leiderschap gaat over verantwoordelijkheid nemen voor je eigen koers binnen de werkelijkheid zoals die is. Dus ook in juni, wanneer de agenda vol is, de energie lager wordt en het verlangen naar vakantie groeit. Je hoeft jezelf daarvoor geen schop onder de kont te geven. Je hoeft ook geen compleet nieuw systeem te bedenken. Begin met waarnemen. Wat gebeurt hier? Wat maak ik groter? Waar kan het eenvoudiger? Welke keuze ligt voor mijn voeten?

Mijn zoon heeft gelijk. Het is mentaal.

De laatste weken voor vakantie vragen uithoudingsvermogen en bewustzijn. Je kunt de eindsprint lopen zoals je die altijd loopt. Je kunt ook iets eerder merken dat je aan het versnellen bent. Even ademhalen. Iets eenvoudiger maken. Een gesprek voeren. Een grens aangeven. Lachen om je eigen hoofd dat roept dat álles nog moet, terwijl er vaak vooral één volgende stap nodig is.

Rust begint vaak eerder dan de eerste vrije dag.

Vakantie als overgang naar bewuster werken

Misschien bij dat ene besluit om iets te laten liggen tot na de zomer. Misschien bij een heldere overdracht die goed genoeg is. Misschien bij de keuze om na je vakantie rustig op te starten, in plaats van meteen weer vol in hetzelfde ritme te stappen.

De zomervakantie kan meer zijn dan een onderbreking van je werk. Ze kan een overgang worden naar bewuster werken. Met meer ruimte, meer eerlijkheid en meer keuze.

En soms begint dat gewoon met één zin.

Het is mentaal.

Beluister de podcast: Vrij zijn in je werk

Bron: Vrij zijn in je werk

Door: Nienke de Vries

Nienke de Vries is trainer en coach. Ze is een van de oprichters van de School voor Vrij Leiderschap op, die mensen begeleidt om vanuit innerlijke vrijheid te leven en te werken.