In het persoonlijke liefdesleven bestaan er ruwweg twee manieren om een huwelijk aan te gaan: uit liefde of door middel van uithuwelijking. In sommige culturen kiezen partners elkaar uit verliefdheid en passie, terwijl in andere samenlevingen de familie de huwelijkskandidaat zorgvuldig uitzoekt op basis van strategische overwegingen, status, familiebanden of economische voordelen. Hetzelfde principe zien we terug in de wereld van fusies, samenwerkingen en zakelijke overnames. Wordt een bedrijf verliefd op een ander bedrijf en volgt er een gepassioneerde samensmelting? Of wordt een organisatie of onderdeel ervan min of meer ‘uitgehuwelijkt’ aan een andere partij waarbij de medewerkers nauwelijks inspraak hebben?
Uithuwelijken
Uithuwelijken wordt vaak geassocieerd met traditionele samenlevingen waarin families het huwelijk als een manier zien om politieke, economische en sociale stabiliteit te waarborgen. In India speelt het kastensysteem nog steeds een rol in de huwelijksselectie en families onderhandelen over een bruidsschat (dowry) of bruidsprijs (bride price), afhankelijk van de regio. In delen van Afrika wordt de lobola door de bruidegom betaald aan de familie van de bruid als erkenning van haar waarde en als een manier om de families met elkaar te verbinden. In Mongolië werden vroeger huwelijken gearrangeerd om bondgenootschappen tussen clans te versterken, een praktijk die ook in koningshuizen wereldwijd werd toegepast – en soms nu nog.
In onze westerse samenleving hechten we heel erg veel waarde aan de romantische liefde, de klik, vrije keuze en aantrekkingskracht. Uithuwelijking associëren veel mensen toch ook met onderdrukking, traditie en onvrijwilligheid. Toch kan je ook vraagtekens bij die romantische voorkeur zetten. Het scheidingspercentage bij romantische huwelijken ligt veel hoger dan bij gearrangeerde huwelijken, zelfs als je dat corrigeert met de mate van toestemming in een cultuur om te mogen scheiden. Huwelijken waar ouders betrokken waren bij de keuze, houden langer stand. Wellicht omdat die huwelijkspartners minder bezig zijn met de klik en meer met selectie en onderhandeling.
Ouderlijke hulp in India
In India wordt er onderscheid gemaakt tussen love marriages, ook wel Bollywood marriages genoemd, en gearrangeerde huwelijken. Je zou kunnen denken dat naarmate de globalisatie en moderniteit toenemen, er minder gearrangeerde huwelijken worden gesloten en juist meer love marriages. Maar dat is niet helemaal waar. De laatste tien jaar keert de tendens om. Juist moderne Indiase jongeren, die in het buitenland hebben gestuurd en ook al relaties hebben gehad en seksualiteit hebben verkend, vragen hun ouders weer steeds vaker om hun serieuze huwelijkspartner voor hen uit te kiezen of daarbij te helpen. Ze vinden dat hun ouders beter in staat zijn een duurzame keuze te maken op basis van sociale klasse, overeenkomsten en rationaliteit dan zijzelf, gehinderd door hormonen en emoties.
De dynamiek van uithuwelijken: van bruidsschatten tot allianties
Op zakelijk niveau is de keuze tussen een romantisch huwelijk of een gearrangeerd huwelijk vergelijkbaar met het liefdesleven. Een fusie kan lijken op een huwelijk waarin twee partijen elkaars middelen, netwerken en expertise samenvoegen. Soms is dit een liefdevolle samensmelting, maar vaak zijn er verborgen agenda’s: economische voordelen, marktuitbreiding of het veiligstellen van machtsposities.
De positie van medewerkers in een fusieproces is soms anders dan die van de betrokken bestuurders. Het kan zijn dat twee bestuurders ‘in love’ zijn, maar dat de medewerkers zich voelen uitgehuwelijkt of zich gedupeerd voelen zoals de kinderen in een samengesteld gezin zich gedupeerd kunnen voelen. Grote bedrijven kunnen kleinere bedrijven overnemen zonder dat de medewerkers enige inspraak hebben. Dit voelt voor werknemers alsof ze worden ‘uitgehuwelijkt’ zonder hun toestemming. Een overname betekent dat ze van de ene op de andere dag onder een nieuwe vlag werken, met andere regels, rituelen en leiderschap. Waar liefdevol samensmelten een gedeelde keuze impliceert, voelt een geforceerde fusie als een opgelegde verbintenis.
Onderhandeling
Wanneer een zakelijke huwelijkspartner eenmaal is gekozen, begint de onderhandeling. In veel traditionele huwelijksrituelen speelt de bruidsschat of bruidsprijs een belangrijke rol: wat brengt elke partij in? Dit geldt ook in het fusieproces. Wat brengen beide bedrijven mee? Welke bedrijfskenmerken zijn van waarde en hoe worden risico’s verdeeld?
In sommige Afrikaanse en Aziatische samenlevingen is de bruidsschat niet alleen een financiële kwestie, maar ook een sociaal contract. Het markeert de ernst van de verbintenis en de verwachtingen. In fusies zien we een vergelijkbare dynamiek: een partner met veel middelen maar weinig innovatiekracht wordt anders gewaardeerd dan een innovatieve maar financieel zwakkere partij.
Macht
Daarnaast speelt macht een rol. In sommige huwelijksrituelen – zoals bij de Masai in Kenia – wordt onderhandeld over de status en invloed van de partners binnen de gemeenschap. Wie heeft het laatste woord? In fusies zien we dezelfde vragen: Welke leiders blijven? Welke cultuur domineert? Wie bepaalt de strategie?
- Dit artikel komt uit het boek In voor- en tegenspoed van Danielle Braun dat op de longlist staat voor Managementboek van het Jaar 2026
Bron: In voor- en tegenspoed
Door: Danielle Braun
