Charisma is misschien wel de meest onbegrepen eigenschap van leiderschap. Het wordt vaak gezien als een persoonlijk talent, een aangeboren gave of een vorm van uitstraling waar je ‘wel of niet mee gezegend bent’. De literatuur laat echter zien dat charisma geen mystiek verschijnsel is, maar een sociaal fenomeen: het ontstaat in de relatie tussen leider en volgers.
Waar komt het begrip vandaan?
Max Weber introduceerde het begrip ‘charismatisch gezag’ al in het begin van de twintigste eeuw. Hij beschreef charisma als een vorm van autoriteit die voortkomt uit de erkenning door volgers (Weber, 1978). Charisma staat dus niet op zichzelf; het bestaat alleen zolang anderen het toekennen. Daarmee legt Weber de basis voor een belangrijk inzicht: charisma zegt minstens zoveel over de context en de volgers, als over de leider zelf. Ook wordt charisma gezien als onderdeel van transformationeel leiderschap.
Charismatische leiders inspireren doordat zij betekenis geven en mensen verbinden aan een hoger doel (Bass, 1985). Charisma werkt hier als katalysator voor motivatie en prestatie. Charisma komt voort uit waarneembaar gedrag: het uitdragen van een overtuigende visie, het tonen van persoonlijke risico’s en het bewust afwijken van de status quo (Conger & Kanungo, 1987). Charisma is iets wat leiders doen én wat zij uitstralen.
Wat is een negatief effect van charisma?
Charisma kan ook omslaan wanneer zelfreflectie ontbreekt. Charismatische leiders kunnen energie en richting brengen, maar ook blind worden voor feedback, macht gaan verwarren met hun eigen gelijk en de mensen met wie ze werken als middel gebruiken om bij hun doel te komen (Maccoby, 2000). Charisma zonder tegenkracht, zonder weerstand ondermijnt uiteindelijk jouw legitimiteit.
Charisma staat voor de waargenomen aantrekkingskracht van leiderschap, mits deze wordt gedragen door inhoud, zelfkennis en verantwoordelijkheid. Het is geen doel op zich, maar een versterker van leiderschapsgedrag.
De definitie van Charisma
De definitie is dan ook:
Charisma
Je bezit een natuurlijke uitstraling van kracht en zelfverzekerdheid die aandacht trekt en invloed heeft op hoe anderen je waarnemen.
Bron: Leiderschap dat werkt
Door: Jochen Hekker
