Elke generatie draagt op unieke wijze bij aan vooruitgang, voortbouwend op de fundamenten van haar voorgangers. Oudere generaties hebben zich sterk gemaakt voor fundamentele arbeidsrechten, zoals veilige werkomstandigheden, minimumlonen en redelijke werktijden. Daarnaast hebben zij belangrijke bijdragen geleverd aan emancipatiebewegingen op de werkvloer. Dit vormt de basis waarop inclusieve werkculturen en diversiteitsprogramma’s vandaag de dag kunnen groeien.
Jongere generaties: nieuwe energie en kennis
Jongere generaties voegen hier nieuwe energie en kennis aan toe. Zij brengen innovatieve ideeën en vaardigheden mee die essentieel zijn voor organisaties in een snel evoluerende, technologiegedreven wereld. Ze hebben geleerd dat hun stem telt en durven daardoor bestaande structuren en gewoontes openlijk ter discussie te stellen. Dit leidt tot vernieuwing, zoals kortere werkweken, meer aandacht voor vitaliteit en ruimer ouderschapsverlof.
Deze veranderingen vergroten het welzijn van alle generaties, waaronder ook de oudere werknemers die baat hebben bij een gezondere werkbalans en flexibiliteit.
Het is maandag, Isa en Eric starten de week samen op. Na de teamdag hebben ze beter zicht gekregen op hoe werkdruk wordt ervaren in het team. Wat opvalt: niet alleen teamleden worstelen, ook zijzelf. Ze vinden het lastig om hun eigen grenzen te bewaken én tegelijk zorg te dragen voor anderen. In de bila’s merken Isa en Eric dat medewerkers, ongeacht hun generatie, vooral behoefte hebben aan erkenning: gezien worden voor wie ze zijn en wat ze bijdragen. Isa en Eric zien hierin een kans. Wat als ze het gesprek in het team richten op ieders unieke talenten, die per generatie en persoon verschillen, maar elkaar juist kunnen aanvullen? Op de volgende teamdag gaan ze het hebben over de vragen: Wat is typisch voor jouw generatie, voor jou, en hoe draag jij hiermee bij aan het team? Wat zie jij aan talent en wat wil jij van een ander leren?
Waarderende gesprekken voeren
Wat vraagt dit alles van jou als leider? Hoe zorg je ervoor dat er meer begrip en waardering ontstaat binnen het team? Mensen willen zich gezien en gehoord voelen – zeker wanneer er weerstand of onbegrip is en mensen uit andere generaties elkaar niet begrijpen. Als leider kun je zorgen voor verbinding door je af te vragen wat het gedrag van de ander logisch maakt. Vanuit welk perspectief kijkt deze persoon naar een actueel vraagstuk? Begrijp je wat hij of zij zegt in het licht van de generatiecontext? Dat kun je samen verkennen in een waarderend gesprek.
Tijdens de volgende teamdag organiseren Isa en Eric een waarderend gesprek. Ze nodigen het team uit om te delen wat kenmerkend is voor hun generatie, waar ze trots op zijn, en wat ze van anderen willen leren. Ook erkennen ze dat het soms lastig is om elkaar te vinden, maar dat ze er echt uit willen komen. Ze hebben immers te werken met hoe het nu is. Ze vragen van ieder een open houding en constructieve blik, ook als dat betekent dat je je ergens overheen moet zetten.
In kleine groepjes ontstaan open gesprekken. Tim vertelt hoe hij is gevormd door discipline en doorzetten en Jade legt uit hoe belangrijk mentale gezondheid en flexibiliteit voor haar zijn. Langzaamaan ontstaat herkenning en begrip. ‘Ik snap nu beter waarom jij zo vasthoudt aan structuur en loyaliteit’, zegt Jade tegen Tim. ‘Voor mij voelt dat soms als star, maar ik zie nu dat het voor jou juist veiligheid en verantwoordelijkheid betekent.’ Tim knikt. ‘En ik begrijp beter waarom jij grenzen stelt. Dat is geen gemakzucht, maar een gezonde manier om balans te houden. Eerlijk gezegd kan ik daar ook nog wel wat van leren.’
Waarderende gesprekken voeren betekent dat je niet alleen luistert naar wat letterlijk wordt gezegd, maar ook snapt wat er wordt bedoeld in het licht van de tijdsgeest waarin iemand is opgegroeid en de levensfase waarin iemand zich bevindt. Daarnaast richt een waarderend gesprek zich op kwaliteiten en talenten, in plaats van op wat niet goed gaat. Het organiseren van deze gesprekken is een praktische, energieke aanpak die op positieve wijze bijdraagt aan begrip en samenwerking (Rath, 2018). Door waarderende gesprekken kunnen teamleden ontdekken wat hen uniek maakt en waardering opbrengen voor de eigenschappen en talenten die elke generatie meebrengt.
Het waarderende gesprek legt een fundament
Het gesprek heeft een fundament gelegd: niet om alle verschillen glad te strijken, maar om ze te begrijpen en te benutten. Isa merkt in de weken erna dat de sfeer verandert: er is minder oordeel, meer nieuwsgierigheid. Zo ontstaat ruimte voor samenwerking waarin generaties elkaar aanvullen. Teamleden worstelen minder in hun eentje. Door beter rekening te houden met elkaar en elkaar te bevragen, wordt het thema werkdruk nu als een gezamenlijk probleem ervaren waar ze aan willen werken. Eric ziet hoe teamleden elkaar beter begrijpen, ook al blijven de verschillen in arbeidsethos voelbaar. ‘Dat moeten en kunnen we niet zomaar oplossen,’ zegt hij later tegen Isa, ‘maar ik snap nu beter waar het vandaan komt. Dat helpt.’ Isa en Eric hebben beter zicht op wat voor iemand als individu belangrijk is om de werkdrukbeleving te verlagen.
Tot slot: scheer niet iedereen over 1 kam
Het is niet de bedoeling iedereen over één kam te scheren; dat gevaar ligt op de loer als het gaat over kenmerken van generaties. Ook al zijn mensen in dezelfde periode opgegroeid, dat betekent nog niet dat ze zich allemaal op dezelfde manier gedragen. Blijf als leider de mens zien, die is uniek. Boomers kunnen net zo bij de tijd zijn als een millennial, en iemand van generatie Z kan net zoveel waarde hechten aan structuur en hard werken als iemand uit generatie X.
Stoor je je aan de normen en waarden van de jongste generatie? Wen er maar aan! De jonge generatie laat van zich horen, stelt grenzen en komt voor zichzelf op. Dat betekent niet dat ze geen waardevolle bijdrage leveren. Ook het sollicitatieproces loopt anders dan voorheen. Waar het eerder eenrichtingsverkeer was (Hoe graag willen we jou als werknemer?), worden er nu wederzijds vragen gesteld (Hoe graag wil ik hier werken en wat kunnen jullie voor mij betekenen?).
Ook de taal verandert en die zal zich blijven ontwikkelen. Het maakt echt niet uit als je iets niet kunt volgen, of dat je vindt dat iets te langzaam of te snel gaat. Zie er vooral af en toe de humor van in!
Bron: Gids voor startende leiders
Door: Catherine van Nierop
Catherine van Nierop is adviseur leiderschapsontwikkeling, trainer en coach bij TwynstraGudde. In dit boek deelt ze haar kennis en ervaring die ze de afgelopen 15 jaar heeft opgedaan bij meer dan 75 organisaties.
