Teamontwikkelaar Patrick Davidson kijkt vanuit zijn Teaming-bril naar de ontwikkelingen bij voetbalclub Ajax waar sinds deze zomer opnieuw werk wordt gemaakt van een wederopbouw. Interessant hieraan is volgens Davidson dat Cruijff niet alleen bezig is hoe je eenmalig een winnend team bouwt. ‘Hij wil een werkwijze neerzetten waarmee Ajax steeds opnieuw winnende teams kan bouwen. Want elke zomer wordt het puzzelen. Cruijff begrijpt dat en lijkt te vertrouwen op zijn eigen visie. Daarin draait het om slim samenwerken met vertrouwelingen.‘
Estimated reading time: 18 minuten
Ajax is sinds 2022 weggegleden van de Nederlandse top. Sportieve missers, verkeerde aankopen en bestuurlijke onrust volgden elkaar op. Daarna volgde onder Alex Kroes een forse kostenreductie, bedoeld om de club financieel en organisatorisch weer gezond te maken.
Maar ook die nieuwe wind bleek van korte duur. Kroes vertrok en ook Marijn Beuker is inmiddels vertrokken. En dus staat Ajax opnieuw voor dezelfde fundamentele vraag: Hoe bouw je een topclub structureel opnieuw op?
Met Jordi Cruijff als technisch directeur lijkt Ajax te experimenteren met een andere manier van bouwen. Niet alleen gericht op het terugbrengen van succes, maar op het ontwikkelen van een organisatie die steeds opnieuw, en steeds sneller, succes kan creëren. Dat is een belangrijk verschil.
Hoop is geen strategie
Want Ajax heeft als grootste club van Nederland een dynamiek die kleinere clubs minder kennen: iedereen heeft een mening over hoe het moet. Over de trainer, over transfers, over de jeugdopleiding, over de speelstijl en over de directie.
Ajax heeft als grootste club van Nederland een dynamiek die kleinere clubs minder kennen: iedereen heeft een mening over hoe het moet.
Patrick Davidson
En hoe groter de druk om snel succesvol te zijn, hoe moeilijker het wordt om iets nieuws rustig op te bouwen. Het traditionele advies klinkt logisch: creëer rust, heb geduld en geef het tijd. Maar hoop is hier geen strategie. En wachten evenmin.
Wat verandert r in de omgeving van Ajax?
Zeker niet in een omgeving die voortdurend verandert. Spelers vertrekken. Trainers vertrekken. Nieuwe mensen komen binnen. De transfermarkt verandert. Concurrenten veranderen. Verwachtingen veranderen. Je kunt dan niet volstaan met wachten tot de resultaten terugkomen. Je moet leren hoe je onder steeds veranderende omstandigheden opnieuw resultaat kunt creëren. En misschien nog belangrijker: hoe je daar steeds sneller in wordt. Daarmee verandert ook de vraag. Niet: ‘Wanneer is Ajax weer succesvol?’ maar: ‘Hoe wordt Ajax steeds beter in het creëren van succes?’ Dat lijkt een klein verschil. Het is het niet.
Wat gebeurt als je de opgave centraal stelt?
Want als je niet het succes, maar de opgave centraal stelt, verandert ook de manier waarop je naar de wederopbouw kijkt. Cruijff formuleerde die manier van kijken zelf opvallend helder in een interview in VI. “Waar staan we, waar willen we heen, wat hebben we nodig en wie past daar het beste bij?” Het zijn bijna dezelfde vragen die je stelt wanneer je niet vanuit een bestaande structuur, maar vanuit de opgave gaat organiseren. Wie door een Teaming-bril naar Ajax kijkt, ziet bijna dezelfde vier vragen opdoemen:
- Welke klus hebben we samen te klaren?
- Wie hebben we daarbij écht nodig?
- Hoe gaan we dat doen?
- Hoe gaan we daarbij leren?
Welke klus hebben we samen te klaren?
Voor de buitenwereld draait het erom of Ajax dit seizoen wel of niet kampioen wordt. Maar de opgave waar de nieuwe Ajax-leiding voor staat is veel groter. Het gaat om het bouwen van een organisatie die steeds beter wordt in het creëren van succes, ook wanneer spelers, trainers, omstandigheden en belangen veranderen. Een organisatie waarin de trainer een selectie tot zijn beschikking krijgt die volgens de leiding om prijzen zou moeten kunnen strijden.
Dat werken vanuit een opgave vraagt om meer dan goede spelers, een goede trainer of een nieuwe organisatiestructuur. Het vraagt om een organisatie die kan samenwerken, leren, aanpassen en steeds opnieuw keuzes kan maken. Niet één keer. Maar steeds opnieuw. Want bij een topclub begint het bouwen nooit helemaal opnieuw. Spelers veranderen. Trainers veranderen. Mensen vertrekken en nieuwe mensen komen binnen.
Een team bouwen is één ding. Een organisatie bouwen die steeds opnieuw winnende teams kan bouwen, is iets anders.
En precies daar wordt de aanpak van Cruijff interessant.
Waarom wordt vernieuwing niet altijd meteen begrepen
Wie iets anders probeert, krijgt niet automatisch meteen erkenning. Sterker nog: vernieuwing wordt vaak pas achteraf als vernieuwing herkend. Waarbij voor Ajax geldt dat het vaak een voorbeeldfunctie krijgt toebedeeld door anderen. De buitenwereld kijkt bovendien vooral naar wat er vandaag gebeurt. Naar een transfer, een opstelling, een uitslag of een beslissing. Een nieuwe manier van bouwen kan daardoor in eerste instantie juist vragen oproepen. Waarom deze speler? Waarom deze constructie? Waarom zoveel nieuwe mensen? En waarom iemand terughalen? Waarom iemand huren? En waarom deze combinatie? De buitenwereld ziet vaak vooral de losse keuzes. De samenhang en patronen erachter worden pas zichtbaar als je langer kijkt.
Dat betekent natuurlijk niet dat een nieuwe aanpak daarmee automatisch succesvol is. Wel dat je een andere manier van bouwen niet alleen kunt beoordelen op het resultaat van vandaag. Juist daarom zijn de keuzes van Cruijff interessant.
Niet omdat iedere keuze daarmee automatisch de juiste is, maar omdat er een patroon in lijkt te zitten: niet alleen kijken naar individuele kwaliteiten, maar ook naar relaties, ervaring, leiderschap, bestaande kennis en de combinaties die daardoor mogelijk worden. En daarmee komen we bij de tweede Teaming-vraag.
Wie hebben we daarbij écht nodig?
Bij Ajax zitten veel mensen die verstand hebben van voetbal. Mensen met ervaring, ideeën en overtuigingen. Mensen die vanuit hun eigen perspectief naar dezelfde club kijken. Dat kan heel waardevol zijn. Maar niet iedereen die een mening heeft, hoeft aan tafel. Wel de mensen die voor de opgave van elkaar afhankelijk zijn.
Niet iedereen met een mening, hoeft aan tafel. Wel de mensen die voor de opgave van elkaar afhankelijk zijn.
Patrick Davidson
De kunst is vervolgens om ervoor te zorgen dat die mensen elkaar op tijd vinden, elkaar begrijpen, verschillen bespreekbaar maken en samen besluiten nemen.
Juist daarom is het interessant om te kijken naar de manier waarop Cruijff zijn netwerk gebruikt. Op het eerste gezicht lijkt een technisch directeur vooral bezig met spelers halen en brengen. Maar achter een selectie zit ook een netwerk van relaties, ervaringen en kennis. Cruijff haalde niet alleen zijn vertrouwensman Joel Lara dichterbij, maar betrok met het oog op de toekomst ook oud-spelers als Siem de Jong en Daniël de Ridder. Dat is een andere manier van kijken naar de vraag wie je écht nodig hebt.
Over Lara zei hij tegen VI: “Hij heeft oog voor dingen waar ik dat iets minder heb, dus soms zien we niet hetzelfde, dat vind ik heel goed. Wat dat betreft vullen we elkaar goed aan. “Hij is voor mij het filter, hij kent me en weet wat voor type spelers ik wil hebben. Ik kan hem in twee woorden vertellen wat ik zoek en dan komt hij met een lijst.’
Hoe zie je de relaties van Ajax met clubs en spelers terug?
Hetzelfde zie je terug in de selectie. Neem de relatie met Girona. Míchel kwam naar Ajax en Viktor Tsygankov en Daley Blind volgden hem vanuit Girona. Marc-André ter Stegen werkte eerder met Míchel bij Girona. Blind kan bovendien de visie van Míchel overbrengen op zijn medespelers. Dat zijn niet alleen individuele transfers. Je haalt daarmee ook bestaande relaties, ervaringen en gedeelde kennis een organisatie binnen.
En dan is ook de verbinding met Monaco interessant. Thilo Kehrer kwam naar Ajax, terwijl hij bij Monaco al samen speelde met Caio Henrique. Daarmee haal je niet alleen twee individuele spelers binnen, maar ook een bestaande voetbalrelatie.
Ook de Duitse connectie is interessant. Julian Brandt kwam transfervrij over, Ter Stegen werd gehuurd van Barcelona en Kehrer brengt ervaring uit de Duitse nationale ploeg en internationale top mee.
Welke combinatie van eigenschappen is nodig om de klus te klaren?
En daarmee ontstaat een andere vraag. Niet alleen: wie is een goede speler? maar: welke combinatie van mensen hebben we nodig om deze klus te klaren?
Je hoeft niet alles zelf te hebben. Je moet weten wie je nodig hebt en hoe je die mensen met elkaar verbindt.
Patrick Davidson
Dat hoeft niet altijd te betekenen dat je iemand langdurig contracteert. Een huurconstructie kan een bewuste bouwsteen zijn. Een transfervrije speler ook. Net als een terugkerende oud-Ajacied. Of een speler die al eerder met de trainer heeft gewerkt. Het gaat dus niet alleen om individuele kwaliteit. Het gaat om de combinatie. Wie kent de trainer al? Wie kent de speelwijze? Wie kan anderen meenemen? Wie brengt ervaring? En wie kan een bepaalde positie direct invullen? En welke verbindingen maken het voor nieuwe spelers makkelijker om snel onderdeel te worden van het geheel? Plus: wie kunnen nu presteren versus wie kunnen er volgend jaar ‘staan’ als ze zich kunnen ontwikkelen in een goed lopende ploeg vol ervaring?
Dat is een andere manier van een selectie samenstellen. Niet alleen denken in spelers, maar in relaties, verbindingen en combinaties. Net zoals succesvolle bouwteams vaak inzetten op koppeltjes.
Niet alleen spelers zoeken, maar combinaties bouwen.
Dat denken stopt niet bij Ajax 1
Cruijff bouwt ook aan Jong Ajax, de schakel tussen de opleiding en het eerste elftal. Ook daar haalt Ajax gericht spelers binnen die ontwikkeling, kwaliteit en toekomst met elkaar moeten verbinden.
Zo kwamen deze zomer Abdoulaye Camara van Udinese, Diego Pugno van Juventus, Fouad Zahouani van Union Touarga Sportif en Jano Monserrate van Atlético Madrid naar Amsterdam. Daar kwamen later Leo Salazar van Espanyol en Gerónimo Spina van Atlético Madrid bij. Het zijn spelers uit verschillende landen en verschillende voetbalopleidingen, maar met één overeenkomst: ze worden onderdeel van dezelfde ontwikkelroute richting Ajax 1. Dat maakt Jong Ajax meer dan een tussenstation. Het is onderdeel van de manier waarop Ajax nieuwe kwaliteit probeert op te bouwen.
Sommige spelers zullen op termijn Ajax 1 kunnen versterken, andere spelers leveren mogelijk een transfersom op. Maar Jong Ajax krijgt per direct een impuls.
Jordi Cruijff bouwt dus niet alleen aan een team. Hij bouwt aan een route waarlangs steeds opnieuw teams kunnen worden gebouwd. Waardoor Ajax weerbaarder wordt.
Nu we beter begrijpen welke opgave Jordi voor zich ziet en wie hij erbij betrekt kunnen we gaan kijken hoe hij deze klus wil klaren.
Jordi Cruijff bouwt aan een route waarlangs steeds opnieuw teams kunnen worden gebouwd.
Patrick Davidson
Hoe gaan we dat doen en hoe leren we?
Weten wie je nodig hebt, is nog niet hetzelfde als weten hoe je de klus gaat klaren. Ook hier is de klassieke voetbalroute niet de enige mogelijkheid. Je kunt spelers opleiden, spelers kopen, spelers huren, ervaren spelers aantrekken, een speler terughalen die de club en de omgeving al kent of gebruikmaken van netwerken die al bestaan.
Cruijff ziet die verschillende routes bovendien nadrukkelijk als manieren om risico te beperken. In september ’26 legde hij in vakblad VI uit waarom een huurconstructie met een optie voor hem aantrekkelijk kan zijn: je haalt een speler binnen, kunt hem een jaar lang beoordelen en beslist daarna pas of je definitief toeslaat. Zeker zonder Champions League-inkomsten vraagt dat volgens hem om creativiteit. Een transfervrije speler, een huurspeler met optie of een speler die je al kent, zijn dan niet zomaar alternatieven voor een dure aankoop, maar verschillende manieren om een selectie op te bouwen én tegelijkertijd informatie op te doen. Kortom, leren door te doen. Waarbij volgens Cruijff “dromen gratis is, maar de realiteit soms ietsje duurder”….
“Risico beperken? Een speler een jaar lang bestuderen en daarna pas beslissen.”
De vraag is niet welke route past, maar welke manier past bij de klus
De interessante vraag is daarom niet welke route de beste is. De vraag is: Welke manier past bij de klus die op dit moment voor ons ligt? Dat vraagt om flexibiliteit. Een selectie voor één seizoen hoeft niet op dezelfde manier te worden samengesteld als een selectie voor de komende vijf jaar. Soms heb je tijd nodig om een jonge speler te ontwikkelen. Soms heb je iemand nodig die er morgen kan staan. Ook dat is Teaming: niet vasthouden aan één standaardoplossing, maar de manier waarop je de klus organiseert aanpassen aan de situatie. En daar wordt ‘Project Ajax’, zoals de nieuwe spelers het noemen, ontzettend interessant. En spannend. Ajax is namelijk groot geworden door zelf spelers op te leiden. De club heeft decennialang laten zien dat talentontwikkeling onderdeel kan zijn van een eigen voetbalidentiteit. Maar juist daarom ligt er nu een interessante paradox: Ajax moet niet alleen nieuwe spelers opleiden, maar zichzelf opnieuw leren uitvinden.
Jordi lijkt daarbij niet te kiezen voor wachten tot alles klopt, maar voor doen, doen, doen. Nieuwe mensen verbinden, nieuwe combinaties maken, uitproberen en onderweg leren. Leren betekent bij Jordi overigens niet dat alles vrijblijvend is. Hij koppelt leren nadrukkelijk aan presteren en verantwoordelijkheid: ‘Als je verliest, zijn er consequenties.’
Interessante paradox: Ajax moet niet alleen nieuwe spelers opleiden, maar zichzelf opnieuw leren uitvinden.
Patrick Davidson
Samenwerken betekent bovendien niet dat iedereen over alles beslist. Cruijff is daar zelf in VI wederom duidelijk over: “Uiteindelijk doen we het samen, maar ben ik wel verantwoordelijk voor dit soort beslissingen.” Vanuit de lange termijn gezien is het meedraaien van Siem de Jong en Daniel de Ridder belangrijk voor de Ajax-organisatie. Zodat de innovatieve werkwijze van Cruijff ook na zijn vertrek succesvol kan worden toegepast of, het blijft Ajax, verbeterd.
Wie de analyses van de zogenaamde kenners leest, ziet veel aandacht voor de risico’s van de keuzes die Jordi Cruijff durft te maken. Maar daarmee blijft een andere vraag onderbelicht: wat was het risico geweest als Ajax op dezelfde manier was doorgegaan? Cruijff lijkt die risico’s bovendien niet te negeren, maar juist actief te managen. In extreem korte tijd heeft hij een ingrijpende ommekeer ingezet. De vraag is daarom niet alleen welke risico’s zijn aanpak met zich meebrengt, maar ook welke kosten Ajax had gemaakt als het oude patroon was voortgezet.
Wat was het risico geweest als Ajax op dezelfde manier was doorgegaan?
Wat Jordi Cruijff met Project Ajax aan het bouwen is, is niet alleen een winnend team. Hij bouwt aan een club die iedere zomer opnieuw de opgave aankan om een winnend team te bouwen.
Cruijff begrijpt beter dan veel volgers van de sport dat een club als Ajax ieder seizoen opnieuw met die opgave te maken krijgt. Spelers vertrekken, nieuwe spelers komen, trainers veranderen en de omstandigheden zijn nooit precies hetzelfde. Daarom bouwt hij niet alleen aan een winnend team voor dit seizoen, maar ook aan een netwerk dat dit steeds opnieuw mogelijk moet maken. Waardoor Ajax haar weerbaarheid vergroot.
“Een club als Ajax krijgt ieder seizoen opnieuw met die opgave te maken”
Misschien zit daar wel een interessant verschil tussen sporters en de mensen die naar sport kijken. Sporters weten dat het de ene keer beter lukt dan de andere. Ze weten ook dat je niet kunt wachten tot de omstandigheden ideaal zijn. Je moet handelen, proberen, leren en opnieuw proberen. Doen is de beste manier van doordenken. In de topsport kun je beter vol energie inzetten op je eigen visie (zoals omgaan met risico’s, goed voorbereid willen toeslaan in elke transferperiode, denken in netwerken) dan wachten of hopen tot een ander voor jou het verschil maakt. En misschien geldt dat niet alleen voor Ajax….
Benieuwd wat Ajax en Jong Ajax dit seizoen voor elkaar gaan krijgen. Op de tribune voel je in elk geval de energie, zelfs al zijn er bij de seizoensstart in 7 wedstrijden al 7 punten verloren gegaan in thuiswedstrijden. Ook dat hoort bij Ajax: dat je voelt dat er iets moois aan kan komen……
Samenvatting van de opbouw van het nieuwe Ajax
Samenvatting van de longread Ajax leert opnieuw opbouwen: Hoe Jordi Cruijff werkt aan een organisatie die steeds opnieuw winnende teams kan bouwen.
Ajax is sinds 2022 weggegleden van de Nederlandse top. De Amsterdamse club wil zo snel mogelijk weer terugkeren aan de top. Jordi Cruijff benadert die opgave op een manier die we in Nederland niet gewend zijn.
Cruijff, met ervaring als technisch directeur bij Barcelona, staart zich niet blind op wat er is, maar kijkt naar wat er nodig is. De huidige bemensing, spelers van Ajax 1, Jong Ajax en scouting, zijn onder de loep genomen dit voorjaar. En wat je niet in huis hebt, kun je halen, zo redeneert Cruijff. Want wachten tot de Amsterdamse jeugdopleiding weer een nieuw fenomeen oplevert, kan niet. Cruijff wil de vrije val per direct halt toeroepen én werk maken van een club die weerbaarder wordt. Hij handelt vanuit de vraag hoe Ajax onder steeds veranderende omstandigheden opnieuw resultaat kan creëren. Cruijff en zijn ‘close circle’ kijken verder dan individuele spelers, het gaat om combinaties van mensen, relaties, ervaring en kennis. De Duitse (ex-)internationals, de Girona-connectie en de oud-Monaco-spelers nemen de Amsterdamse talenten bij de hand.
Kortom, de opgave is niet alleen weer succesvol worden op korte termijn, maar om een weerbare organisatie te bouwen die steeds opnieuw en steeds sneller succes kan creëren. Cruijff bouwt daarmee niet alleen aan een winnend team, maar aan een route waarlangs Ajax steeds opnieuw winnende teams kan bouwen.
Cruijff bouwt niet alleen aan een winnend team, maar aan een route waarlangs Ajax steeds opnieuw winnende teams kan bouwen.
Wie uitzoomt, ziet daarin de vier Teaming-vragen terug:
- Welke klus hebben we samen te klaren?
- Wie hebben we daarbij écht nodig?
- Hoe gaan we dat doen?
- Hoe gaan we daarbij leren?
Want Teaming draait om werken aan een opgave (‘Ajax terugbrengen naar de top’), terwijl je tegelijkertijd werkt aan je organisatie: een team (Ajax, Jong Ajax, scouting) of zelfs een ‘team van teams’ (de Ajax-organisatie) dat die opgave steeds beter kan klaren. En waarbij mensen in wisselende samenstellingen opgaven realiseren.
Door: Patrick Davidson
Over de auteur
Patrick Davidson helpt organisaties om eerder te zien wat eraan komt en sneller te handelen. Hij schrijft over teaming, innovatie, visie en leiderschap en begeleidt leiders en teams bij het bouwen aan morgen. Dat doet hij vanuit zijn adviesbureau betterday.
Davidson kijkt vanuit zijn Teaming-bril ook naar sportorganisaties: hoe bouw je niet alleen een winnend team, maar een organisatie die steeds opnieuw winnende teams kan bouwen? Gefascineerd door mensen en teams die zichzelf overtreffen, schreef Davidson samen met Hans van der Loo vijf boeken. Met Teaming: de nieuwe realiteit van samenwerken schreven zij een nieuw standaardwerk over samenwerken, met een voorwoord van Amy Edmondson. Hun eerste boek over Elon Musk, Musk Mania, verscheen in acht talen in meer dan dertig landen. De opvolger, Musk Modus: Superheld. Superster. Supersloper. (met een nawoord van David H. Freedman, New York Times, Newsweek en The Atlantic), verscheen deze zomer, stond wekenlang in de bestsellerlijst en kreeg positieve recensies.
