Als je als leidinggevende gefrustreerd raakt omdat anderen, de situatie of jij zelf niet voldoen aan je ideaalplaatje, geef je eigenlijk de regie over hoe jij je voelt uit handen. Je denkt dat het niet zo zou mogen zijn. Je veroordeelt anderen, de situatie of jezelf. Nu bepaalt de situatie dus hoe jij je voelt.
Terugval op reflexen
Het feit dat je geen compliment hebt gekregen, maakt dat je je gekwetst voelt. Het feit dat er achter je rug om een afspraak is verschoven, maakt dat je boos bent. Doordat je bedrijf verhardt, voel jij je rot. Je bent slachtoffer geworden van je eigen ideaalplaatje. Want het is zoals psychologen zeggen: je hebt geen last van de situatie, maar van je gedachten over de situatie. En wat doe je als je je rot voelt? Je gaat mopperen, roddelen, eten, afhaken, schreeuwen, enzovoort. Je valt terug op je reflexen, gedrag dat je vaker vertoont in vergelijkbare situaties. Maar de situatie wordt er niet anders van. Sterker nog, soms verergert die hierdoor.
Voorbeelden
- Joost, die zich onzeker voelde door de feedback, meldde zich de volgende dag ziek terwijl hij toch heel graag verder wilde komen.
- Georgia negeerde haar MT-collega’s en dat maakte dat die nog minder rekening met haar gingen houden.
- Pieter ging mopperen en werd gemeden door collega’s, waardoor hij nog minder verbondenheid voelde.
einde
Soms geven dit soort kortetermijnreacties even een goed gevoel (vaak een gevoel van opluchting), maar op de lange termijn leiden ze niet tot verbetering. Het kortstondige goede gevoel krijgen we alleen maar doordat we onze onaangename gevoelens eventjes niet hoeven te voelen. En deze kortetermijnreacties passen meestal niet bij onze waarden.
Bij wat we belangrijk vinden en hoe we willen zijn. Denk je maar eens in wat jij vaak doet als je je rot voelt, en past dat gedrag bij hoe jij wil zijn? Als je naar de voorbeelden kijkt van Joost, Georgia en Pieter, dan past hun gedrag (het ziekmelden, het negeren en mopperen) niet bij hun waarden. Dit past niet bij hoe zij willen zijn als mens of als leidinggevende.
Hoe je de regie terugkrijgt
Dan nu het goede nieuws: iedereen kan op elk moment uit deze neerwaartse spiraal stappen en de weg naar boven vinden. Ik begin weer bij, het midden van de figuur: Het loopt anders. Maar nu gaan we naar boven: naar keuze in plaats van reflex. Je neemt de regie in eigen hand.
Als iets anders loopt dan je had verwacht of gehoopt, kies je niet voor een reflexmatige reactie. Je gaat je mature opstellen: je maakt jezelf niet slachtoffer van de situatie (klein), maar je reageert volwassen. Dat doe je als volgt. In plaats van de situatie te vergelijken met het verleden of met je ideaal, kijk je alleen naar de feiten. De feiten zijn: ‘Ik heb geen compliment gekregen.’ Of: ‘Ik heb onhandig gereageerd op vragen na mijn presentatie.’ Je maakt de feiten niet groter dan ze zijn en je vecht niet tegen de realiteit door te denken: dat zou zo toch niet mogen gaan!
Realiteit accepteren
De realiteit die je accepteert, is bijvoorbeeld: ‘Ik werk met een manager die mij geen complimenten geeft.’ Die realiteit hoef je niet leuk te vinden; negatieve emoties mogen er zeker zijn. De realiteit kan je boos of bang maken. Dat gevoel hoort nou eenmaal bij deze situatie. Maar wat je niet meer doet, is strijden tegen de realiteit en denken dat het niet zo had of zou mogen zijn.
De realiteit is wat het is en dat accepteer je. De realiteit uit het voorbeeld van Joost was dat hij in zijn presentatie niet had kunnen laten zien wat hij wilde laten zien. Niet leuk; maar het is zo. Zodra hij denkt: oké, dit is mijn realiteit, kan hij er verantwoordelijkheid voor nemen en kan hij verder gaan naar de bovenste helft van het regiemodel. Ook voor Georgia geldt dat ze erkent: dit is mijn situatie, dit overleg is zonder mij verplaatst. En Pieter denkt: het is wat het is, de organisatie is minder menselijk geworden dan vroeger. Dat vind ik niet leuk, maar het is wel de feitelijke situatie.
Veranderen, accepteren, weggaan!
Als je stopt met strijden tegen de situatie heb je de eerste stap al gezet. De volgende stap die je zet om meer regie te voelen, is dat je kiest uit drie mogelijkheden: veranderen, accepteren of weggaan.
- De eerste vraag die je op dit punt aan jezelf kunt stellen, is: ‘Kan ik de situatie veranderen?’ Zo ja, doe dat dan! Dus als je last hebt van je leidinggevende en je hebt daar nog geen gesprek over gevoerd, ga het gesprek dan aan.
- Zeg je: ‘Nee, dat durf ik niet’ of: ‘Dat heb ik al geprobeerd’, dan komt de volgende vraag: ‘Kun je het dan accepteren?’ Is het antwoord ja, dan is de consequentie: ‘Doe dat dan en houd erover op. Accepteer dat je leidinggevende is zoals hij is en stop met strijden. Richt je op zaken die je wel kunt beïnvloeden.’
- Als je dat niet kunt of blijft ‘zeuren’, is de volgende logische stap: ‘Ga dan weg.’ Misschien is dit wat je moet doen: je vertrekt uit de situatie waar je zo’n last van hebt en je neemt bijvoorbeeld ontslag. Soms kan dat niet of is de situatie er niet ernstig genoeg voor. Als dat zo is, begin je weer van bovenaf aan: ‘Kun je het dan veranderen?’
Machteloosheid door niet kiezen
Als een van de drie opties geen optie is voor jou, dan heb je nog maar twee opties. En in sommige gevallen maar één. Dus als veranderen onmogelijk is (zoals wanneer je in de file staat), dan kun je nog kiezen uit accepteren en weggaan. Weggaan uit een file lukt ook meestal niet, dus dan blijft accepteren over. Het gevoel van machteloosheid ontstaat doordat je niet kiest en tussen de mogelijkheden in blijft hangen.
Verantwoordelijkheid nemen oftewel regie nemen betekent: kiezen. Keuzes maken en die uitvoeren, dus gaan werken aan verandering. Of de boel accepteren. Of weggaan. Zo krijg je regie over je eigen gevoel en gedrag. En dan voel je je sterk. En meer mature.
- Nadia van der Vlies geeft college tijdens de Collegereeks Coachend Leidinggeven. Schrijf je nu in >>>
Beluister de podcast met Nadia van der Vlies
Bron: No-nonsense leidinggeven
Door:Nadia van der Vlies
