De diversiteit op de werkvloer is momenteel groter dan ooit. Nooit eerder werkten er zoveel verschillende generaties naast en met elkaar. Maar in plaats van dat deze variëteit ons automatisch sterker maakt, lijkt de generatiekloof dieper dan hij in decennia is geweest. Waarom ervaren jongeren vaak een cultuurshock als ze een organisatie binnenstappen? En waarom zien zittende managers de nieuwe instroom soms als een lastige barrière? In gesprek met Kim Jansen, psycholoog en auteur van het boek Het Generatie-effect, doken we in de oorzaken en de oplossingen voor het overbruggen van de generatiekloof.
De botsing van paradigma’s
De kern van de huidige frictie ligt bij de generaties die momenteel de koers bepalen: de Pragmaten en Generatie X. Deze groepen zijn geprogrammeerd op behoud en het werken binnen bestaande structuren. Daartegenover staat de jongste generatie, die met een totaal ander werkparadigma binnenkomt.
Het is een fascinerende paradox: we voeden onze kinderen thuis op met de boodschap dat ze authentiek moeten zijn en dat er meer is in het leven dan werk alleen. Maar zodra diezelfde jongeren de werkvloer betreden en hun ongezouten mening geven of om een sabbatical vragen, schieten we als managers vaak in een oude reflex: Doe maar gewoon je werk.
De kapstok en de authenticiteit
Een cruciaal verschil tussen de generaties is de scheiding tussen privé en werk. Oudere generaties leerden hun privéleven ‘aan de kapstok’ op te hangen zodra ze het kantoor binnenstapten. Voor jongeren bestaat dat onderscheid nauwelijks meer. Zij willen overal hun authentieke zelf zijn. Ze kunnen en willen hun persoonlijkheid niet bij de receptie achterlaten; werk is voor hen een verlengstuk van wie ze zijn, niet een aparte rol die ze spelen.
Voorbij One Size Fits All
We komen uit een tijdperk van gelijke monniken, gelijke kappen’ Beoordelingscycli en beloningssystemen waren decennialang uniform. Kim Jansen benadrukt dat dit model definitief faalt bij de nieuwe generaties; zij haken volledig af op een standaardpad dat voor iedereen hetzelfde is.
In een krappe arbeidsmarkt hebben organisaties iedereen echter knetterhard nodig. Dat geldt niet alleen voor de verschillende leeftijden, maar ook voor mensen die neurologisch anders in elkaar zitten. Inclusie betekent in deze context dat we een omgeving creëren waarin iedereen met zijn unieke talenten tot zijn recht komt. Maatwerk is hierbij het sleutelwoord: voor de één betekent dat volledige focus op kantoor, voor de ander projectmatig werken met maximale vrijheid.
Reverse Mentoring: Leren van de snotaap
Een van de meest inspirerende concepten is Reverse Mentoring. Waar we traditioneel dachten dat kennis alleen van oud naar jong stroomde, is het nu tijd voor een echte wisselwerking. Jongeren brengen niet alleen digitale vaardigheden mee, maar ook een frisse, onbevooroordeelde blik op vastgeroeste processen.
De grootste drempel hierbij is vaak onze eigen trots. We moeten leren openstaan voor wat een jongere te bieden heeft, in plaats van direct in de verdediging te schieten. Een nieuwe generatie is in feite een nieuwe culturele groep met eigen taal en keuzes. Dat vraagt om bescheidenheid van de zittende orde.
De Pechgeneratie en de zoektocht naar zekerheid
Hoewel het makkelijk is om af te geven op de jeugd die kiest voor parttime werk of self-care, herinnert Janssen ons in de Boom Management Podcast eraan dat Generatie Z opgroeit in een tijd van policrisis. Klimaatverandering, een onbereikbare woningmarkt en economische onzekerheid maken hen tot een ‘pechgeneratie’. Waar de Millennials (Gen Y) nog geloofden dat alles mogelijk was, zoekt Generatie Z juist vaker naar stabiliteit en financiële zekerheid binnen de chaos.
Het ongemakkelijke gesprek
Hoe overbruggen we de kloof? Alles begint bij het voeren van het oncomfortabele gesprek. We zijn in organisaties vaak uitstekend in praten over de vakinhoud, maar we vermijden de confrontatie over gedrag, verwachtingen of onderliggende irritaties. We blijven hangen in labels als Oké Boomer of verwende Millennial in plaats van te vragen: Wat heb jij nodig om je werk goed te doen?
Als we de moed hebben om die spanning op te zoeken, ontstaat er ruimte voor begrip. De basis moet altijd de overtuiging zijn dat elke generatie iets waardevols meebrengt.
Generaties zijn het product van de tijdgeest
Generaties zijn het product van de tijdgeest waarin ze zijn gevormd. Door te begrijpen dat de waarden van onze eigen opvoeding bepalen hoe we nu naar werk kijken, kunnen we de irritatie over anderen omzetten in nieuwsgierigheid. Laten we stoppen met het wijzen naar elkaars tekortkomingen en de diversiteit op de werkvloer omarmen als de innovatiekracht die het in essentie is.
Beluister de podcast met Kim Janssen:
Bron: Boom Management Podcast
Door: Eduard van Brakel
