Wat als één van de meest effectieve ‘coaches’ in jouw organisatie geen woorden gebruikt, geen modellen kent en toch direct impact maakt? Steeds meer organisaties experimenteren ermee: de kantoorhond. In coachpraktijken en behandelsettings duiken dieren op als stille begeleiders. Ze brengen rust, verlagen spanning en lijken iets te openen waar gesprekken soms vastlopen. Maar hoe effectief is dat nou écht?
In dit artikel verken ik die brug tussen praktijk en wetenschap. Wat maakt dieren zo krachtig in coaching en behandeling? Wat zegt onderzoek over hun effect op welzijn en hechting? En misschien wel de belangrijkste vraag: wat kun jij als professional hiervan leren.
Persoonlijk leerde ik veel van mijn huisdier als geluksmaker is. Meer dan twintig jaar liep mijn poes Safira met me mee. Safira droeg veel liefde in zich. Elke dierenarts die haar zag, zei hetzelfde: ze is lief. Ze werd bijna 21 jaar, een uitzonderlijke leeftijd voor een poes. Toen ze zeven maanden oud was, haalde ik haar uit het dierenasiel. Ik wist toen nog niet hoeveel Safira me zou leren over veilige hechting.
De rol van een huisdier bij hechting
Hechtingspatronen in onze kinderjaren die geen veiligheid bood, dwingt ons tot het ontwikkelen van overlevingsstijlen. Dat ontdekte ik tijdens het schrijven van mijn boek over het ontstaan van karakterstructuren. Opnieuw leren hechten, op een liefdevolle manier, is essentieel om deze overlevingsstijlen te doorbreken en te transformeren. Huisdieren kunnen hier een speciale rol spelen. Inmiddels zijn er zelfs therapieën en coachingen die gericht zijn op de zogenaamde “Animal Assisted Interventions (AAI)”. Dit zijn dierondersteunde interventies (zoals therapiehonden).
De wetenschap achter de band met een huisdier
Wat ik met Safira heb ervaren, blijkt geen toeval. Er bestaat zelfs een wetenschappelijk vakgebied dat dit onderzoekt: de antrozoölogie. Ik dook erin en vond 3 wetenschappers die mij hebben geïnspireerd: Marie-José Enders-Slegers, Maya Janssens en Daniëlle Groenewoud.
Waarom dieren ons zo raken
Antrozoölogie is de wetenschap die kijkt naar de bijzondere band tussen mens en een huisdier en wat die verbinding met ons doet. Het is een warm én nieuwsgierig vakgebied dat onderzoekt waarom we ons zo verbonden voelen met dieren, hoe die relatie ontstaat en welke invloed die heeft op ons welzijn. Denk aan de rust die je voelt bij een hond, of het troostende gezelschap van een kat.
Wie ooit een kat heeft horen spinnen op schoot of een hond enthousiast op zich af heeft zien rennen, voelt het intuïtief: dieren doen iets met ons. De Nederlandse psychologe en hoogleraar antrozoölogie Marie-José Enders-Slegers laat zien dat onze band met een huisdier positieve invloed heeft op ons welzijn.
Uit haar werk blijkt dat huisdieren ons helpen om te ontspannen, ons blijer maken en zelfs onze gezondheid kunnen ondersteunen. Ze brengen ons in beweging, zorgen voor contact met anderen en bieden troost in moeilijke tijden. Dat geldt voor iedereen: van kinderen die meer zelfvertrouwen ontwikkelen tot ouderen die zich minder eenzaam voelen, en ook voor mensen die worstelen met bijvoorbeeld angst, autisme of depressie.
Afstemming
Wat een huisdier zo bijzonder maakt, zit in de eenvoud van hun aanwezigheid. Zonder woorden ontstaat er een vorm van afstemming: je kijkt elkaar aan, voelt elkaar, bent samen in het moment. Precies daarin schuilt de kracht. Ons lichaam reageert direct: stress neemt af, het ‘knuffelhormoon’ oxytocine neemt toe en we voelen ons rustiger en veiliger.
Dieren oordelen niet, zijn eerlijk in hun gedrag en accepteren je zoals je bent. En misschien is dat wel wat we als mens het meest nodig hebben. Vanuit die veilige verbinding kunnen nieuwe ervaringen ontstaan: meer vertrouwen, meer ontspanning, meer jezelf durven zijn. Dieren zijn dus niet alleen gezelschap, maar echte geluksmakers die ons helpen om veerkrachtiger en lichter in het leven te staan.
Pet-effect
Ook het onderzoek van Maya Janssens en collega’s (2020) onderschrijft een positieve invloed van een huisdier. Dit zogeheten ‘pet-effect’ werd onderzocht in het dagelijks leven van honden- en kattenbezitters. Gedurende vijf dagen gaven deelnemers meerdere keren per dag aan hoe ze zich voelden, of hun dier in de buurt was en hoeveel interactie er was.
Wat bleek? Alleen al de aanwezigheid van een huisdier hing samen met minder negatieve gevoelens, terwijl actief contact – zoals aaien of spelen – juist zorgde voor méér positieve emoties. Tegelijk laat het onderzoek zien dat de invloed van huisdieren subtiel en gelaagd is: ze maken je niet automatisch altijd gelukkiger, maar kunnen wel een buffer vormen tegen somberheid én kleine geluksmomenten versterken. Juist in die dagelijkse, stille momenten zit hun kracht.
Huisdier als hechtingsfiguur
Ten derde laat onderzoek van GZ-psycholoog Daniëlle Groenewoud zien dat de band tussen kinderen en hun huisdier meer is dan alleen gezelligheid. Een huisdier kan namelijk een echte hechtingsfiguur zijn: een huisdier biedt vertrouwen, veiligheid en emotionele steun, vergelijkbaar met wat kinderen bij hun ouders ervaren. Die hechting blijkt bovendien positief samen te hangen met het sociaal-emotioneel welzijn van kinderen en jongeren, ongeacht of het om een hond of kat gaat.
Veilige hechting als sleutel om te floreren
Terug naar de vraag: Wat kan je als coach hiervan leren?
Hechting raakt aan de kern van ons vak als coach, begeleider of manager: hoe help je mensen om van overleven naar floreren te bewegen? Veilige hechting leren is daarin geen bijzaak. Een dier laat je ervaren hoe het is om zonder terughoudendheid lief te hebben en geliefd te zijn. Juist die onvoorwaardelijke verbinding werkt helend en helpt om onveilige hechting te overstijgen en veilige hechting te ontwikkelen.
In mijn boek Coachen naar de kern: de magie van transformatie ga ik hier dieper op in en laat ik zien hoe hechtingsstijlen ons gedrag op het werk sturen. Ook in mijn theatershow ScherpZicht neem ik je mee in dit proces, op een manier die raakt, confronteert en in beweging zet.
Bron: Coachen naar de kern
Door: Veronique Kilian
De theatershow ‘ScherpZicht is een avond vol inspiratie, humor en diepgang met socioloog, coach en theatermaker Veronique Kilian. Met medewerking van spraakmakende voorbeelden als Kees Klomp (betekeniseconomie), Merijn Everaarts (Dopper), Laurens Vijver (MyWheels), Tom van Beek (The Pollinators), Raymond van Eck (Fairphone). Na afloop ga je naar huis met het boek Coachen naar de kern – De magie van transformatie. Kaarten zijn al te bestellen op www.veroniquekilian.nl/theatershow
