Dit artikel is ontstaan vanuit de aanstaande publicatie van het boek Veranderrituelen, dat in april verschijnt. In dat boek onderzoeken we een vergeten dimensie van gedragsverandering: niet hoe we mensen overtuigen, maar hoe we contexten ontwerpen waarin gewenst gedrag vanzelf ontstaat. Rituelen, van gezamenlijke tochten tot symbolische markeringen, blijken daarin geen bijzaak maar een sleutel. De actualiteit laat zien waarom dat zo is.
Photo by Gene Gallin on Unsplash
Walk for Peace
Een groep boeddhistische monniken uit Texas maakt momenteel een pelgrimstocht van 2.300 mijl van Fort Worth naar Washington D.C., de zogenaamde Walk for Peace. Met deze tocht willen zij vrede, compassie en vriendelijkheid onder mensen bevorderen. De reis begon op 26 oktober 2025 en de monniken worden op 10 februari 2026 bij het Amerikaanse Capitool in Washington D.C. verwacht.
Dat deze mars een hoop aandacht trekt heeft niet alleen met de lengte van de route of de fysieke inspanning te maken. Het is vooral de manier waarop deze inspanning betekenis krijgt voor de duizenden mensen die de monniken onderweg ontmoeten of hen via sociale media volgen.
De monniken, onder leiding van Venerable Bhikkhu Pannakara, kiezen bewust voor langzame, gezamenlijke beweging als drager van hun boodschap. Ze lopen vaak blootsvoets en leven onderweg volgens een meditatieve discipline. Onderweg ontmoeten zij gemeenschappen, delen zij momenten van stilte, meditatie en reflectie. Zelf zeggen ze dat zij niet protesteren; ze gebruiken de tocht als een manier om vrede in ieder individu te laten ontwaken en die van daaruit te laten uitstralen naar bredere gemeenschappen.
Overal waar de monniken verschijnen, verandert het gedrag van mensen. In steden als Richmond, Virginia, kwamen duizenden mensen samen om hen te verwelkomen. Kinderen, ouderen en lokale leiders kwamen naar buiten om bloemen aan te bieden, te luisteren naar meditatieve toespraken of simpelweg aanwezig te zijn bij de voortgang van de mars. Dat deze pelgrimstocht ook de aandacht trekt van burgemeesters, gouverneurs en andere invloedrijke figuren, laat zien hoe diep dit soort rituele beweging resoneert in tijden van onzekerheid en verdeeldheid.
Wat hier gebeurt, laat iets fundamenteels zien over gedrag en sociale binding. Samen wandelen is geen simpel middel om van A naar B te komen, maar een collectieve ervaring die betekenis vormt. Door stap voor stap, dag na dag, een boodschap niet alleen uit te spreken maar ook te belichamen, verandert die boodschap van abstract idee in beleefde realiteit. Mensen zien het gebeuren, ervaren het zelf of worden geraakt door de symboliek ervan.
Aanzet tot gedragsverandering
In organisaties wordt verandering vaak benaderd als iets dat je moet uitleggen, plannen of communiceren. Deze vredesmars laat iets anders zien: gedragsverandering begint bij wat mensen samen doen, niet bij wat ze samen horen. Wanneer gedrag zich in grote groepen ontwikkelt, gebeurt dat niet door oplossingen uit te leggen, maar door contexten te creëren waarin mensen andere keuzes daadwerkelijk ervaren.
Het verhaal van de monniken die al meer dan honderd dagen door dorpen, steden en hoofdsteden lopen, nodigt uit tot reflectie. Wat gebeurt er wanneer groepen een ritueel in beweging delen? Waarom raakt dit het publiek zo diep? En wat maakt dat duizenden mensen willen meelopen, bloemen aanbieden of even stilstaan bij de vredesmars?
Antropologen en veranderaars weten: rituelen die iets kosten, krijgen betekenis. De Walk for Peace werkt niet omdat het een leuke wandeling is, maar omdat het een zichtbare belichaming is van diepere waarden die ons blijkbaar verbinden: compassie, verbondenheid en aandacht voor wat groter is dan onszelf.
De tocht beweegt zich door de fysieke wereld, maar resoneert tegelijk in de denkwereld van iedereen die verlangt naar verandering die niet alleen wordt begrepen, maar ook wordt ervaren. Misschien is dát wel de diepere les: verandering is geen uitgestippelde route, maar een ritueel dat je moet beleven om het te begrijpen.
Veranderritueel
Met deze vredesmars hebben de monniken iets gedaan wat veel organisaties proberen te bereiken: zij hebben een ritueel gecreëerd dat mensen niet alleen vertelt wat belangrijk is, maar hen laat voelen waarom het ertoe doet. En juist dáár ligt de vergeten manier van verandering; waar de combinatie van structuur, herhaling en betekenis de deur openen naar nieuw gedrag.
Het boek Veranderrituelen ontrafelt hoe context, herhaling en betekenis samen gedrag vormen, vaak sterker dan plannen, beleid of communicatie. Aan de hand van historische voorbeelden, gedragswetenschap en praktijkcases wordt zichtbaar hoe je rituelen bewust kunt inzetten om verandering te laten ontstaan. Wie wil begrijpen waarom samen lopen soms meer losmaakt dan de beste veranderstrategie, vindt in dit boek de onderliggende logica én concrete handvatten.
Door: Jonne Tillema en Anthony Vafi
