Als ik alles wat ik hoor en heb gelezen bij elkaar optel, gaat voodoo over dat wat we niet zomaar kunnen waarnemen. Voodoo vormt de verbinding tussen de zichtbare en onzichtbare wereld. Het is een oude Afrikaanse religie, waarbij de communicatie met natuurkrachten, vooroudergeesten en andere elementen uit de onzichtbare wereld centraal staat. In het Westen wordt de term voodoo vaak gebruikt voor alles wat met zwarte magie, slechte bedoelingen en occulte religies te maken heeft. Maar dat is nadrukkelijk niet hoe voodoo door voodoosi ervaren wordt. Het is voor de mensen die ik spreek allesbehalve donkere magie.
In voodoo lopen de grenzen tussen de zichtbare en onzichtbare wereld altijd een beetje door elkaar heen. Tijdens ceremonies vol met rituelen, gebeden, trommels, dansen, zingen en dierenoffers, worden de grenzen tussen de vodou en mensen tijdelijk opgeheven, zodat directe communicatie met de onzichtbare wereld mogelijk is. Al dan niet via een trance die wordt opgewekt door het ritme van de trommels.
Voodoo geen statisch geloof
Voodoo is geen statisch geloof, maar een geheel van rituelen, gebruiken en voorschriften die voortdurend veranderen en per tempel anders kunnen zijn. Het kent geen heilige boeken, maakt geen aanspraak op De Waarheid, eist de hemel niet op en kent geen overkoepelend script of verhaal waar iedereen zich aan moet houden. In voodoo is er niet één god, maar een heel pantheon aan goden en spirits of vodou, geordend naar de natuurelementen aarde, water, lucht en vuur. Toen voodoo door de missionarissen werd verboden, kregen de vodou onderdak bij de vele katholieke heiligen. Dezelfde spirit heeft vaak veel verschillende namen. Via de trans-Atlantische slavenhandel verspreidden de goden zich over de wereld, waardoor allerlei varianten van de rituelen en het pantheon te vinden zijn in onder andere Haïti (vodou), Cuba (santorini) en Suriname (winti).
Mij is verteld dat Mawu de vrouwelijke schepper is die alle verschillende goden tot leven heeft geroepen. Haar jongste zoon Legba is god van de kruispunten. Hij is de deur naar de onzichtbare wereld en zonder toestemming van Legba kom je nergens. Legba zie ik meteen als ik het dorp van Messanh inrijdt. Een grote berg van klei met ogen, overgoten met palmolie, bloed en maïsmeel. Naast Legba zal ik vier andere goden ontmoeten. Toulabo, de god van de donder en bliksem. Heveisso, de god van de gerechtigheid. Edan, de god van de regenboogslang. Toulabo en Edan moeten altijd samenwerken om dingen voor elkaar te krijgen. De twee priesterfamilies hebben ook in de zichtbare wereld allerlei familiebanden met elkaar. Tot slot zal Zangbeto zich aan mij tonen, de god en bewaker van de nacht.
Vragen aan jou (en aan mezelf)
- Voodoo doet me erg denken aan de Griekse goden en hun vele intriges, die zich vanaf hun berg bemoeiden met het aardse leven. Waar zijn die Griekse goden eigenlijk gebleven? En al die oude West-Europese goden als Wodan en Thor? Zijn ze achterhaald en opgeheven, of dolen ze nog ergens rond? Wat denk jij?
- Wat als de clichés van voodoo toch ergens een grond van waarheid hebben? En wat als ik nu, zonder dat ik het doorheb, kwade krachten wakker schud? En kan dat wel als je er niet (echt) in gelooft?
- Kun je ergens eigenlijk ‘een beetje’ in geloven? Of er soms wel en soms niet in geloven?
Bron: Voodoo
Door: Jitske Kramer
