Politieke voorkeur lijkt een privézaak, maar politieke verschillen werken veel sterker door in vertrouwen en samenwerking dan werknemers zelf erkennen. Zo voelt 46% van de respondenten meer vertrouwen in collega’s die politiek hetzelfde denken wat duidt op minder vertrouwen in collega’s met een andere politieke voorkeur. Tegelijkertijd vermijden veel werknemers gesprekken over politiek: 38% gaat deze onderwerpen bewust uit de weg. Dit blijkt uit onderzoek naar de effecten van politieke polarisatie op de werkvloer, uitgevoerd door Motivaction in opdracht van Bureau Zuidema onder 1.020 hoogopgeleide werkenden in Nederland.
Hoewel 87% aangeeft dat zij collega’s met een andere politieke voorkeur niet minder serieus nemen, blijkt in de praktijk dat politieke gelijkgestemdheid mede bepaalt hoe prettig mensen samenwerken en van wie zij feedback aannemen.
“We zeggen politieke verschillen te respecteren, maar in de praktijk ontstaat er ongemerkt afstand”, zegt Lodewijk van Ommeren, CEO van Bureau Zuidema. “Wanneer vertrouwen afhankelijk wordt van gelijk denken, komt samenwerking onder druk te staan.”
Politieke discussie wordt vermeden, maar bepaalt wél hoe veilig we ons voelen
De meeste werknemers proberen politieke onderwerpen op de werkvloer te vermijden omdat men spanning wil voorkomen. Zo kent 59% de politieke voorkeur van collega’s niet en deelt 40% liever niet waar zij op stemmen. Deze voorzichtigheid laat zien dat politieke verschillen onderhuids blijven bestaan en daardoor moeilijker bespreekbaar worden.
Van Ommeren: “Het vermijden van gesprekken betekent niet dat verschillen verdwijnen, het maakt de verschillen juist onbespreekbaar en daarmee eerder een bron van onderhuidse spanning.”
Politieke voorkeur beïnvloedt vertrouwen, leiderschap en feedback
Wanneer politieke voorkeuren wel zichtbaar worden, werken ze direct door in hoe teams functioneren.
- Vertrouwen: 46% voelt zich veiliger bij collega’s die politiek op hen lijken. Vertrouwen wordt daarmee minder inhoudelijk en meer identiteitsgebonden.
- Leiderschap: 33% heeft liever geen leidinggevende met een sterk afwijkende politieke overtuiging, wat laat zien dat politieke identiteit ook de ervaren veiligheid binnen teams beïnvloedt.
- Feedback en samenwerking: 28% accepteert minder makkelijk feedback van iemand met een andere politieke voorkeur. Daarnaast ervaart 26% dat politieke verschillen impact hebben op de samenwerking, waarbij mannen met een percentage van 28% significant vaker aangeven dat dit het geval is. Door de impact van politieke verschillen wordt open communicatie sneller kwetsbaar.
Kern van samenwerking
Van Ommeren: “Als politieke voorkeur gaat bepalen van wie we feedback aannemen, raakt dat de kern van professioneel samenwerken. Juist in een diverse werkcontext moeten we kunnen leren van mensen die níet hetzelfde denken. Leiders zijn verantwoordelijk voor het creëren van een omgeving waarin mensen zich veilig voelen anders te denken en om zich uit te spreken”.
Conclusie van het onderzoek: we zeggen elkaars politieke voorkeur te respecteren, maar vinden het in de praktijk moeilijk om met andersdenkenden om te gaan.
Bron: Bureau Zuidema
