In een tijd waarin gesprekken steeds sneller verharden en standpunten tegenover elkaar komen te staan, pleit Paul Stamsnijder in zijn boek Van debat naar dialoog voor een andere manier van communiceren. Waarderend communiceren vraagt om luisteren zonder oordeel. Door nieuwsgierig te zijn naar wat de ander drijft, zoals onderliggende belangen, zorgen en waarden ontstaat er ruimte voor een echte dialoog. Zo wordt het gesprek meer dan een uitwisseling van meningen: het wordt een plek waar verbinding, samenwerking en gezamenlijk begrip kunnen groeien, juist wanneer de verschillen groot zijn.
Hoe je de ander benadert, heeft grote invloed op hoe jouw boodschap ontvangen wordt. Waarderend communiceren begint daarom met het letterlijk ‘eren van de waarde’ van de ander: stel je oordeel uit. Dit betekent dat je niet je eigen overtuiging centraal stelt, maar juist aandacht geeft aan de kwaliteit van de interactie. Door nieuwsgierig te zijn naar de onderliggende behoeften en gevoelens van de ander, ontstaat een basis van respect en openheid die het gesprek verdiept. Zo wordt de ontmoeting zelf de kern van het gezamenlijke verhaal – de dialoog is meer dan een uitwisseling van standpunten, het is de plek waar echt contact tot stand komt.
Deze manier van communiceren vraagt om het vermogen de opgave te scheiden van de persoon. Met name in lastige of kritische gesprekken is het verleidelijk om op de inhoud de confrontatie aan te gaan, zonder acht te slaan op hoe de boodschap overkomt. Waarderend communiceren betekent juist dat je, ook wanneer het onderwerp gevoelig ligt, de ander blijft zien als gelijkwaardig mens. Het gaat om luisteren met oprechte belangstelling, het oordeel uitstellen en ruimte maken voor de twijfels, zorgen of verwachtingen die meespelen.
Daarin ligt de kracht van positieve bejegening: niet de eigen standpunten forceren, maar samen ruimte scheppen voor het uitspreken van vragen, nuance en verschil. Wanneer je het gesprek zo vormgeeft, vergroot je de kans op echte samenwerking. Het gesprek zelf vormt daarmee het gezamenlijke verhaal, waarin beide partijen de ruimte ervaren om kritisch, open en constructief te zijn zonder dat de relatie onder druk komt te staan.
Het resultaat is dat de communicatie niet alleen effectiever wordt, maar vooral ook bijdraagt aan duurzame verbinding. Door contact steeds boven het eigen standpunt te stellen, houd je ook in complexe of gevoelige situaties het gesprek open. Zo wordt waarderend communiceren een sleutel tot beter samenwerken en gezamenlijk zoeken naar oplossingen, met respect voor ieders unieke waarde en stem.
Vijf veelgemaakte fouten bij communicatie in polariserende situaties
Polarisatie leidt vaak tot communicatieproblemen. Mensen schieten snel in strijd, luisteren niet naar elkaar en verstrikken zich in hun eigen gelijk. Door het toepassen van het vijfstappenplan dat ik in mijn boek introduceerde, kunnen deze valkuilen omgezet worden in kansen voor verbinding. Hieronder per stap een toelichting.
1. Slachtofferdenken
Mensen geven de schuld van alles aan de ander. Ze maken alles persoonlijk en verdiepen zich niet in de ander. ‘De ander is fout, ik ben goed.’
2. Vasthouden aan het eigen gelijk
Er wordt weinig gezocht naar wat mensen samen belangrijk vinden, waardoor het wij-zijdenken erger wordt. Er is geen gezamenlijke taal.
3. Debat blijven voeren in plaats van de dialoog starten
In plaats van samen te praten om elkaar te begrijpen, wordt vaak geprobeerd om te winnen of gelijk te krijgen. Er is geen ruimte voor twijfel, gevoelens of om de ander echt te horen. De verbinding ontbreekt.
4. Geen werkafspraken maken
Gesprekken blijven vaag zonder afspraken over het vervolg. Hierdoor blijft het probleem bestaan en wordt het conflict alleen maar erger.
5. Het contact niet onderhouden
Na het gesprek wordt het contact verbroken en ontstaat er weer afstand. Er wordt niet gebouwd aan vertrouwen en samenwerking op de lange termijn.
De kunst is deze valkuilen te vermijden door het stappenplan te volgen. Het gaat erom samen verbinding te zoeken, ook als het lastig is. Richt je daarbij niet op het laatste woord, maar op de eerste oprechte vraag die helpt elkaar goed te begrijpen.
Oefening Warming-up: stel je oordeel uit.
Als je persoonlijk waarderend wilt communiceren, helpt het om bewust te vertragen met (ver)oordelen. Een minioefening:
- Stap 1 – luister open
Kies één gesprek waarin je je vandaag opstelt als onderzoeker. Stel minstens één nieuwsgierige, open vraag zonder er zelf iets van te vinden. - Stap 2 – neutraliseer
Schrijf na afloop in één neutrale zin op wat de ander heeft gezegd,zonder oordeel of interpretatie. - Stap 3 – zoek de overeenkomst
Vraag jezelf daarna: wat hebben wij wel gemeen, ongeacht onsverschil? Noteer dit in een kort zinnetje.
Resultaat: door slechts drie kleine stappen te zetten, ontdek je hoe het uitstellen van je oordeel meer verbinding geeft, zelfs als een conflict op de loer ligt. Niet oordelen, maar je oor delen dus.
Door: Paul Stamsnijder is oprichter van en partner bij de Reputatiegroep, bestuurder en toezichthouder in het maatschappelijk domein. Hij schreef eerder boeken over crisiscommunicatie, rebranding, reputatiemanagement, stakeholdermanagement en purpose. Sinds december 2025 is hij voorzitter van Logeion, de Nederlandse beroepsvereniging van communicatieprofessionals.
Bron: Van debat naar dialoog
