‘Niets is zo blijvend als verandering.’
Omdenken
Hoe begin je voordat je bent begonnen?
Hoe begin je voordat je bent begonnen? Je hebt misschien een intensief sollicitatieproces naar deze nieuwe klus als leider achter de rug. Of misschien ben je gewoon gevraagd voor een opdracht, omdat jij de uitgelezen persoon leek om die te fiksen. Hoe het ook zij, je hebt een persoonlijke ervaring om op terug te kijken. En misschien om ook even van bij te komen. Het glas op te heffen met je naasten. Doe dat vooral; dat is wat jij nu nodig hebt. Veranderen begint namelijk met stoppen, zoals Ben Tiggelaar (2022) duidelijk uitlegt. Het is belangrijk ook te stoppen met wat je hiervoor deed, zodat je goed je ambitie met je nieuwe team kunt neerzetten.
Gebruik de tijd die nu komt hiervoor goed. Vergeet het proces van afscheid nemen van wat je deed of de mensen met wie je hiervoor hebt gewerkt niet. Dat geeft je de mogelijkheid om te oogsten van wat je samen hebt bereikt. En ook om stil te staan bij hoe je zelf bent gegroeid en wat je mee wilt nemen naar de volgende opdracht, het nieuwe team of de nieuwe organisatie.
Het person-effect
Vaak hoor je pas als je weggaat ook van anderen wat je hebt betekend. Wist je dat? Dit wordt het person-effect genoemd door onder anderen Jakob van Wielink (Van Wielink, Fiddelaers & Wilhelm, 2023). Het is de unieke manier waarop jij overkomt op anderen als je ze ontmoet. Dat effect zit ook in hoe jij je met mensen verbindt. En bepaalt ook mede de indruk die je achterlaat wanneer je een ruimte verlaat.
Dit soort informatie over jouw effect als persoon zit niet altijd in de afscheidsspeech die je misschien juist in deze week krijgt. Het zit hem veel meer in de kaartjes, appjes of tussenzinnen van mensen die de moeite nemen je iets te zeggen of mee te geven. Collega’s, samenwerkingspartners, opdrachtgevers, zelfs je concurrenten en de mensen met wie je confrontaties hebt gehad. Ze komen langs of laten iets van zich horen. Of juist niet, terwijl je dat wel had verwacht. Het is allemaal informatie. Over jou en je effect en verbinding als leider.
Wat hoor je in de ondertoon?
Geniet van de mooie woorden en de attenties, terwijl je je huidige werk afrondt. En luister ook eens naar de ondertoon. Hoe klinkt die? Is die positief, of klinkt er bijvoorbeeld spijt in door? Als iemand iets zegt, vraag dan door. Niet bij iedereen, maar bij wie dat in het moment dat het zich voordoet past. Welk effect had wat ik deed op jou? Wat ga je missen nu ik vertrek? En wat kun je van mij missen als kiespijn? Laat het binnen als gratis advies over wat jij als leider met je meebrengt. En wat je graag wilt brengen, of achterlaten, voor de volgende keer. Spreek ook af hoe jij je afscheid viert, op een manier die bij jou en deze opdracht, de omgeving en je bereikte resultaat past.
Wat als je liever geen afscheid viert?
Is de situatie er niet naar om een afscheid te vieren? Ben je zo iemand die het liefst gewoon anoniem vertrekt? Toch is het ook in deze situaties belangrijk om deze periode zelf actief af te sluiten. Je zorgt ervoor dat je met een positief gevoel afscheid genomen hebt van je oude omgeving. Er is altijd iets te oogsten, ook als de vorige opdracht niet helemaal zo is verlopen als je had gedacht. Ook zijn er altijd mensen die de behoefte hebben de voorgaande periode met jou goed af te sluiten. Vind jouw manier om dat te doen.
Soms kun je als leider maar een klein steentje verleggen in de rivier. Staar je niet blind op de rotsblokken van anderen. Anderen kunnen weer voortbouwen op dat kleine steentje of grote rotsblok. De kunst is om je bewust te zijn van wat jij en het vorige team hebben opgeleverd. En daarna los te laten, wat losgelaten mag worden. Met een lach, en soms ook met een traan. Die horen erbij.
Hoe werkt beginnen voor je begint in de praktijk?
Binnenkort is het zover. Je eerste werkdag van je nieuwe opdracht komt eraan. Laat je die op je afkomen, of bereid je die voor? Het is natuurlijk zo dat je niet alles wat er in je eerste week gaat gebeuren kunt voorzien. Dus tot op zekere hoogte zul je moeten ervaren en afwachten wat er gebeurt. Toch is het niet verstandig het hierbij te laten. Jij bent immers de leider. In jouw nieuwe organisatie zijn mensen nieuwsgierig naar jou.
Naar hoe het zal zijn om met jou te werken. Maar ze zijn bijvoorbeeld ook benieuwd of jij snel grote veranderingen zult willen doorvoeren. Of je een leider bent die inspireert en prettig is in de omgang. Of iemand die de bezem door de organisatie gaat trekken.
Wanneer ontstaat er beweging?
Op het moment dat bekend is wat jouw volgende stip is op je leiderschapspad, komt er beweging. Niet alleen bij jou. Er zijn mensen die gehoord hebben over je nieuwe baan en contact met je zullen opnemen langs digitale weg. Denk bijvoorbeeld aan digitale felicitaties en het maken van nieuwe connecties via LinkedIn. Ook zullen er mensen zijn die bij voorbaat aangeven dat het belangrijk is dat je in je eerste week met hen praat.
Of dat zo is, is natuurlijk de vraag. Maar hoe kom je daarachter? Praktisch gezien zijn er dus veel vragen die je jezelf kunt stellen. Je kunt namelijk niet alles. En als je alleen bezig bent met verwachtingen van anderen, is de eerste week zo voorbij. Trek dus ook je eigen plan. Dat plan begint bijvoorbeeld bij hoe je het liefst zou willen starten in je nieuwe opdracht of organisatie. Je hebt namelijk maar één kans voor een eerste indruk. Wil je dat dit een indruk is van iemand die afwacht en het inwerkprogramma volgt? Of van iemand die zelf voorstellen doet voor een goede start?
Wat zijn je eigen wensen?
Maak een praktisch lijstje van je eerste wensen voor jezelf. Wat vind jij belangrijk dat jij of anderen in de eerste weken kunnen doen? Je hoeft die verwachtingen niet te printen en uit te delen. Jij kunt er zelf op terugvallen, als je merkt dat de inwerkperiode (nog) niet helemaal aansluit bij wat je had gehoopt. Er is ook in deze voorbereidingsfase geen goed of fout. Het belangrijkste is dat je een keuze maakt die bij jou en je team past.
Deze fase is een liminale fase. Dit is een term die uit de corporate antropologie komt. Wil je erover lezen, lees dan bijvoorbeeld De kracht van liminaal denken van Dave Gray (2017).
Bron: Survivalgids voor leiders
Door: Manon Ketz
