Soms wil je met een activiteit iets bereiken maar terwijl je bezig bent, bereik je iets anders. Je kunt je verzetten tegen hoe het gaat, maar kunt de bijvangst van die dag ook mee naar huis nemen. Als kind kon ik al genieten van de natuur. Samen met mijn broer gingen we vaak vissen. Dat doe ik nog steeds. Af en toe even aan de waterkant zitten. Het gaat mij niet eens om het vissen vangen, maar vooral om de rust. Ik zit dan vaak wat te mijmeren en kom soms op nieuwe ideeën voor een vraagstuk dat moet worden opgelost of een column die ik wil schrijven. Dat is de prettige bijvangst. Ik zoek vaak een rustig plekje midden in de natuur; daar heb je er in Friesland meer dan genoeg van.
Vroeg in de ochtend
Het is nog vroeg in de ochtend als ik mijn spullen uitpak, wat deeg aan het haakje doe en op mijn visstoeltje ga zitten. Ik adem even diep in en uit en snuif de vochtige, frisse ochtendlucht op. Heerlijk, even rust. Die rust duurt maar kort want al gauw komen er twee wandelaars aan; twee dames op leeftijd met stoere wandelschoenen aan, een korte broek en een pet op hun hoofd. Ze zijn al voorbereid op de warmte die nog moet komen. ‘Nog wat gevangen, mijnheer?’ vraagt een van de vrouwen. Ik antwoord dat ik net begonnen ben en nog niets heb gevangen. Even later komen er weer twee wandelaars aan. Opnieuw diezelfde vraag en ik geef hetzelfde antwoord. En ja hoor, even later weer een groepje wandelaars en dezelfde vraag.
Het idee dat je hebt voor je ergens aan begint en het doel dat je daarbij voor ogen hebt, is vaak gebaseerd op eerdere ervaringen. Je denkt vaak bewust of onbewust dat een bepaalde ervaring zich wel zal herhalen. Maar dezelfde activiteit, op dezelfde plek kan toch heel anders uitpak-ken. Het leven kan je verrassen. Als het anders gaat, kun je weglopen of blijven zitten en kijken waar het leven je toe uitdaagt.
Mag jij thuiskomen?
Bij navraag blijk ik te zijn neergestreken op een wandelroute waar die dag een tocht is uitgezet voor een wandelclub voor senioren. Ik aarzel, zal ik blijven zitten of toch steeds weer diezelfde vraag beantwoorden? Terwijl ik nadenk over mijn besluit, komt er weer een wandelaar aan. Het is een oudere man die even naast me komt staan: ‘Nog wat gevangen, meneer? Nee? Nou, vroeger moest ik na school met mijn hengel op voorn gaan vissen. Ik kreeg een oud stukje brood mee van thuis en dan maar hopen dat ik wat zou vangen. Dat was voor het avondeten. Mijn moeder zei dan altijd streng: “ Johan, je komt pas thuis als je wat gevangen hebt!”’ Hij zucht, kijkt in de verte en vraagt dan: ‘En, mag jij thuiskomen als je niets gevangen hebt?’ ‘Ik eh, natuurlijk wel. Ik zit hier voor de rust en niet voor de visvangst!’ Ik hoopte dat hij mijn boodschap had begrepen.
Maar nee hoor, hij ging nog even door en maakte een mooie woordspeling: ‘En, meneer, wat als u geen rust vangt? Wat dan?’ Ik moest even lachen om dit idee: ‘Ik mag altijd thuiskomen, met of zonder vis, met of zonder rust.’ De man vervolgt zijn verhaal: ‘Ik kwam geregeld zonder vis thuis. Dan aten we alleen aardappels met jus van een paar dagen daarvoor en soms wat groente. Ik vond het niet erg, want voorn smaakt erg naar aarde en heeft ook veel graten, maar de anderen aan tafel – mijn zusje en ouders – keken mij verwijtend aan. “Niets gevangen hè, Johan?” bromde mijn vader dan vanonder zijn snor. Mijn moeder nam het altijd voor me op. “Johan doet toch zijn best, niet zeuren, morgen is er misschien wel voorn.” Ik droomde vaak van grote vissen vangen en dat het hele gezin erbij stond te dansen. Ik moest het echter met de kleine vangst doen en dat was ook goed.’
Ik kijk de man even goed aan. Hij is op leeftijd en ziet er vitaal en gezond uit. Hardop mijmerend vervolgt hij zijn verhaal. ‘Het was niet makkelijk – die armoede van vroeger. Dat kun je je nu misschien niet voorstellen. Maar we deden ook veel meer zelf en voor elkaar. We kopen nu alles maar. We verspillen ook veel eten. We gooien spullen makkelijker weg. Armoede verbindt. En het vormt je. Ik ben er sterker, eerder volwassen door geworden. Je leert al snel voor jezelf en anderen te zorgen.’
De dobber gaat onder
Dan schiet mijn dobber met een ruk onder. Ik haal op en zie dat het een mooie voorn is. Ik haal de vis van het haakje en zet hem voorzichtig weer terug. De man glimlacht. ‘Daar zouden ze vroeger blij mee zijn geweest, meneer. Het is een mooi maaltje dat u terugzet in het water.’ Hij lacht. Ik kijk hem aan en bedank hem voor zijn verhaal. Dan zeg ik: ‘Weet u, ik schrijf graag. Soms komen de stukjes die ik schrijf als columns in de krant of in een boek. Ik wil u bedanken. Ik neem straks geen vis mee naar huis en ook geen rust. Maar ik heb vandaag wel een mooi verhaal gevangen. Een verhaal van vroeger met een jonge held in de hoofdrol. Een verhaal over armoede en een beschermende moeder. Ik zal het opschrijven en delen. Vissen is meer dan alleen wachten totdat je dobber ondergaat. Het leven verrast je soms met een ontmoeting, een vangst die je van tevoren niet had kunnen bedenken. Daar kun je mee thuiskomen en zelfs de krant mee halen. Dank u wel!’
En, heeft u al wat gevangen vandaag?
Reflectievragen voor de held
Laat het voorgaande verhaal eerst even op je inwerken voor je doorgaat naar het volgende verhaal of de vragen en opdracht. Wat doet het verhaal met je? Wat valt je op, wat raakt jou? Welke emoties of gedachten roept het op? Neem hier de tijd voor en maak eventueel aantekeningen over je eigen overpeinzingen hierbij.
Deze reflectievragen kunnen je helpen om stil te staan bij en te reflecteren op die momenten waarop het leven anders loopt dan je had gedacht. Je vangt iets anders dan waar je op had gehoopt. Je droomt van een grote vis maar vangt daarentegen vaak niets of maar een paar kleine vissen. Als dit jouw opdracht is, voor jezelf of
anderen, hoe hou je stand en zorg je dat je niet wegloopt?
- Kun je momenten in je leven beschrijven waarop jij iets anders ving dan dat je had verwacht?
- Wat deed het met je dat het anders liep dan je had gehoopt?
- Wat is in dit soort situaties jouw eerste reflex? Doorgaan of weglopen en een andere ‘stek’ zoeken?
- Wat betekent controle voor jou als het gaat om doelen bereiken en mag het leven je ook verrassen?
- Op welke manier zou je als mens, held of leider meer kunnen genieten van de verrassingen die het leven te bieden heeft en hoe zou je er zelf en samen met anderen op een positieve manier meer uit kunnen halen?
Dit artikel komt uit het boek Perspectiefrijk Leiderschap van Gabriël Anthonio dat op de Longlist staat voor Managementboek van het Jaar
Bron: Perspectiefrijk leiderschap
Door: Gabriël Anthonio
