Waarom is emotionele intelligentie belangrijk?
Emotionele intelligentie helpt je begrijpen wat er in jou gebeurt op het moment dat samenwerken spannend wordt, zo schrijft Sandra Klijn in haar boek Teamwork? Eerst even over mij. Het is het vermogen om je eigen emoties te herkennen, te begrijpen en er bewust mee om te gaan in contact met anderen. De term emotionele intelligentie werd begin jaren negentig geïntroduceerd door de psychologen Peter Salovey en John Mayer. Zij beschreven het als een vorm van intelligentie die gaat over het waarnemen, begrijpen en reguleren van emoties – bij jezelf en bij anderen. Het concept werd later breed bekend door Daniel Goleman (1995), die liet zien hoe bepalend emotionele intelligentie is voor leiderschap en samenwerking in organisaties.
Wat zijn de componenten van emotionele intelligentie?
Goleman onderscheidt vijf samenhangende componenten:
- Zelfbewustzijn – herkennen van eigen emoties en patronen.
- Zelfregulatie – kunnen sturen van impulsen en reacties.
- Motivatie – doorzetten, ook bij tegenslag.
- Empathie – begrijpen wat er bij anderen speelt.
- Sociale vaardigheden – effectief omgaan met relaties.
In ons dagelijks werk reageren we vaak sneller dan we denken. Iemand stelt een kritische vraag en je voelt irritatie. Een besluit blijft uit en je wordt ongeduldig. Een collega haakt af en je neemt automatisch de regie over. Dit zijn geen bewuste keuzes, maar vertrouwde patronen die zichtbaar worden onder druk.
Waarom moet je jouw patronen en reflexen leren herkennen?
Jezelf kennen betekent dat je deze patronen leert herkennen terwijl ze zich aandienen. Dat je kunt zeggen: dit raakt me, hier schiet ik in de verdediging, of nu heb ik de neiging om het over te nemen. Op dat moment ontstaat ruimte. Ruimte om niet automatisch te reageren, maar bewust te kiezen hoe je het gesprek voert. Die keuze heeft effect op je samenwerking met anderen. Hoe jij omgaat met spanning, kritiek of onzekerheid bepaalt in hoge mate hoe veilig mensen zich voelen om zich uit te spreken en verantwoordelijkheid te nemen.
Wie zijn eigen emoties en reflexen niet kent, neemt ze onbewust mee in elke interactie. Wie ze wél kent, vergroot zijn invloed – juist op de momenten dat het schuurt met anderen.
Wie zijn eigen emoties en reflexen niet kent, neemt ze onbewust mee in elke interactie. Wie ze wél kent, vergroot zijn invloed – juist op de momenten dat het schuurt met anderen.
Sandra Klijn
Waarom is het belangrijk om naar jezelf te kijken?
Wanneer we samenwerken, is het verleidelijk om te focussen op wat de ander verkeerd doet. We wijzen met een beschuldigende vinger en zien haarscherp waar het bij de ander misgaat: te dominant, te traag, te emotioneel, te afstandelijk. Maar terwijl één vinger naar de ander wijst, wijzen er drie terug naar onszelf. Die drie vingers nodigen uit tot reflectie: Waarom raakt dit mij zo? Wat maakt dat ik juist op dit gedrag reageer?
Wat zit er achter irritatie?
Vaak schuilt er achter onze irritatie een stukje van onszelf dat we liever niet zien, onze schaduwzijde. Misschien erger je je aan iemand die te veel controle houdt, terwijl je diep vanbinnen bang bent om zelf de grip te verliezen. Of je stoort je aan iemand die zichzelf op de voorgrond plaatst, terwijl je eigen behoefte aan erkenning onderdrukt is. In samenwerking vraagt groei dus niet alleen om het begrijpen van de ander, maar vooral om het durven aankijken van je eigen schaduw. Want pas als je je eigen valkuilen herkent, kun je met meer mildheid en effectiviteit samenwerken.
Bron: Teamwork? Eerst even over mij
Door: Sandra Klijn
Dr. Sandra Klijn is spreker, trainer en expert op het gebied van werkgeluk. Vanuit haar diepgewortelde fascinatie voor menselijk potentieel op het werk, promoveerde ze recent op een onderzoek naar persoonlijke energie op het werk. Eerder schreef ze Wat wil je écht?!, voor iedereen die wil veranderen, maar niet weet waar te beginnen.
