Is het nou je ego dat alles bepaalt, of is het slechts een mooi hulpmiddel dat je bewust kunt inzetten? Het kan beide. Er zijn drie manieren waarop je je ego kunt inzetten. Twee daarvan zijn succesvol, de derde leidt tot drama.
Ego als hulpmiddel van je missie: een goed ingezet ego helpt bij creatie
Vaak hoor je dat ego creatie alleen maar in de weg staat. Dat het vooral bezig is met beschermen, imago, bewijsdrang. En ja, dat kan. Maar een gezond ego dat onder jouw regie staat, kan creatie juist ondersteunen.
Want als je mooie zaken wilt creëren, je omgeving op een hoger plan wilt brengen, het beste uit een groep mensen wilt halen, dan heb je wel een positie nodig. Of dat nou een stoere, adviserende, aardige, zelfstandige, rustige of juist doortastende positie is.
Jij kiest meestal onbewust de beste manier om de zaken gedaan te krijgen. Je ego helpt je dan om die positie te pakken en te gebruiken om de creatie gestalte te geven. Want als je stevig staat en weet wat je positie is en je je een onderdeel van de groep voelt, gaan dingen nu eenmaal veel makkelijker.
Ego als springplank
Je positie ondersteunt de creatie(drijfveer). Dan gebruik je je ego als springplank, niet als schild. Het hoofddoel is dan niet je positie behouden, maar om je positie in te zetten om waarde toe te voegen. Je ego ondersteunt dan je missie in plaats van het over te nemen.
Een ‘missie’ kun je zien als een beschrijving van iets wat je ontzettend graag wilt creëren. Wat het belang en de kracht van een missie is, behandelen we in hoofdstuk 12 van het boek Tuurlijk heb je een ego. Dan wordt je ego een dienend mechanisme. Niet de bestuurder, maar een gereedschap. Je ego is waardevol. Het helpt je omgaan met je omgeving. Het geeft je kracht, focus en positie. En als je het bewust inzet, kan het zelfs bijdragen aan creatie, verbinding en groei. Maar dat vraagt één ding van jou: dat jij de bestuurder blijft. Niet de reflex. Niet de angst.
Niet het ego.
Jij.
Conclusie: jij stuurt, je ego mag ondersteunen.
Ego inzetten als een goede reactie op angst
De tweede manier om je ego in te zetten, is als de omgeving spannend wordt. Je angstdrijfveer wordt getriggerd. Je positie wordt wat bedreigd.
Je voelt dat je wat moet doen om ‘iets te voorkomen’. ‘Als ik nu niets doe, komt mijn positie in gevaar.’ Dan vinden ze je niet meer stoer, adviserend, aardig, zelfstandig, rustig of juist doortastend. Wees gerust, je ego komt je helpen en neemt de boel gewoon even over.
Een oud werkend patroon heeft je al duizenden keren geholpen. Hop, ego achter het stuur en weer verder. Je hebt nog geeneens door dat het gebeurt. Je handelt uit gewoonte. Het is angstgedreven. En we weten dat angst je bliksemsnel in actie zet. Je beschermt je positie, je status, de beeldvorming over jou. Je gedrag is dan niet vrij, het is volledig afhankelijk van hoe anderen naar je moeten kijken. Je voelt minder keuzevrijheid. Maar ja, het werkt wel. Nadeel: je loopt het risico dat je de dingen die je wilt creëren uit het oog verliest. Overleven wordt belangrijker dan creëren.
Positie aangevallen?
Stel, je hebt echt een briljant idee, dat een enorme impact zal hebben op het succes van je omgeving. En een leidinggevende zegt: ‘Dat is veel te roekeloos en ondoordacht!’ En vervolgens hoor je jezelf zeggen: ‘Ach, het was maar een ideetje, misschien moeten we ook andere zaken onderzoeken.’
Weg creatie …
Je voelt dat je positie wordt aangevallen (wat overigens nog maar de vraag is, maar dat verhaal maak je ervan) en je gaat direct over op overleven. Goed patroon, je hebt het overleefd, maar de creatie is nergens meer te bekennen.
Conclusie: je ego redt je positie, maar de creatie loopt het risico te sneuvelen.
Ego als doorgeschoten variant die leidt tot ellende – de NSFP
Weet je nog dat je kunt doorschieten in de angstdrijfveer, waardoor je angst uitkomt? De negatieve selffulfilling prophecy? Dat is de derde variant van hoe we – helaas – onze ego’s inzetten. We schieten door. Als je voelt dat je positie erg bedreigd wordt, kun je overreageren. Je ego neemt het helemaal van je over. Je gaat zo hard compenseren dat het averechts gaat werken. Je verlangen, je missie, je creatie, allemaal weg.
Je ego gaat met je aan de loop en probeert er alleen maar voor te zorgen dat je positie niet beschadigt.
Helaas … werkt niet.
Ellende
Dit is waarschijnlijk de reden dat ego’s zo’n negatieve naam hebben gekregen. Doorgeschoten ego’s richten ellende aan. Voor anderen. En voor jezelf.
- Als je te veel begrip – misschien zelfs medelijden – wilt hebben voor je vele verantwoordelijkheden, word je gezien als een irritant slachtoffertje.
- Als je te aardig gevonden wilt worden, word je gezien als een slijmbal.
- Als je te machtig gezien wilt worden, word je gezien als een sloper.
Als je ego doorschiet, gaat het mis. Je verliest je positie en ligt dan zo uit de groep. We noemen dat het NSFP-ego. Een doorgeschoten ego dat leidt tot een negatieve selffulfilling prophecy.
Hoe dat werkt in je hoofd?
- Je voelt onbewust een dreiging: ‘Ik moet nu echt laten zien wat ik waard ben.’
- Je brein flitst razendsnel langs eerdere ervaringen.
- Je grijpt naar gedrag dat je ooit succes opleverde.
- Maar dit keer zet je het te groot in.
- En je omgeving? Die ziet het gebeuren, fronst de wenkbrauwen of haakt af.
- Gevolg: je verliest precies datgene wat je wilde beschermen: je positie.
- De selffulfilling prophecy is een feit.
Oeps. Herkenbaar?
En het frustrerende is: je merkt het zelf vaak als laatste. Want jij bedoelt het goed. Echt. Je denkt: ‘Ik wil alleen maar aardig zijn …’ Of: ‘Ik probeer juist te voorkomen dat ik word afgekeurd …’
En dan hoor je het: zuchten, een opmerking die schuurt.
En je voelt het: ‘Balen … dit was nou precies wat ik níet wilde.’
Mijn ervaring? De kans is groot dat anderen jouw doorschieten eerder doorhebben dan jijzelf.
Logisch ook. Je ego probeert je positie te beschermen, niet om irritant te zijn maar om erbij te blijven horen. En dat doet het met gedrag dat ooit werkte. Alleen nu net even niet.
Conclusie: een NSFP-ego zorgt voor ellende; niet doen dus, maar je hebt helaas zelf niet door als het gaande is.
Reflectievraag
- In welke omgevingen loop jij het risico door te schieten in je ego?
Bron: Tuurlijk heb je een ego
