We dromen allemaal van grootschalige transformaties en baanbrekende innovaties, maar volgens ondernemer en auteur van het boek Steentje in je schoen, Egbert Jan van Bel, zit de werkelijke kracht van vooruitgang in iets veel kleinschaligers: de irritatie. In de Boom Management Podcast legt hij uit waarom managers vaker de schoenen van hun medewerkers moeten inspecteren op zoek naar dat ene hinderlijke steentje.
Iedereen kent het gevoel. Je loopt, en plotseling voel je het: een klein, scherp steentje in je schoen. Het is niet direct een ramp, maar met elke stap wordt de pijn irritanter. Je loopt mank, je tempo vertraagt en je humeur verslechtert. De oplossing is simpel: schoen uit, steentje eruit, en weer door. ‘Klaar is kees, zou je denken,’ zegt Egbert Jan van Bel, oprichter van de Beeckestijn Business School en auteur van Steentje in je schoen. ‘Maar in het bedrijfsleven zie je dat er heel veel steentjes leven in heel veel schoenen. We halen ze er alleen niet uit. We blijven liever klagen terwijl we moeizaam doorlopen.’
Van veranderen naar verbeteren
In de wereld van management vliegen de termen transformatie en reorganisatie je om de oren. Volgens Van Bel zijn dit vaak schrikbeelden voor medewerkers. ‘Als je bij de Belastingdienst of een groot beursgenoteerd bedrijf roept dat er een reorganisatie komt, schrikt iedereen zich te pletter,’ zegt hij, ‘Daarom is er een verschuiving nodig van verandermanagement naar verbetermanagement‘.
Verbeteren is in de optiek van van Bel namelijk een continu proces. ‘Het gaat niet om een stip op de verre horizon, maar om de vraag: wat kan er vandaag beter?’ Die verbeteringen kunnen voortkomen uit fouten die hersteld moeten worden, maar ook uit de ambitie om iets goeds nog beter te maken. De aanpak die hij voorstelt is praktisch en pragmatisch: grote ambities zijn goed, maar ze waarmaken doe je ze stap voor stap.
Cruciale tips om leiding te geven
Hieronder volgen vier cruciale tips uit het gedachtegoed van Van Bel om effectiever leiding te geven aan dit proces van voortdurende verbetering.
1. Creëer een veilige haven
Een van de grootste barrières voor verbetering is de angst om fouten te maken. Van Bel stelt dat we dit van kindsbeen af hebben aangeleerd: wie een fout maakt, krijgt een tik op de vingers. In veel organisaties heerst daardoor een cultuur van toedekken in plaats van leren.
Hij haalt het onderzoek van Amy Edmondson aan, waaruit blijkt dat de best presterende teams niet de teams zijn die de minste fouten maken, maar de teams die de meeste fouten bespreken. ‘Stop met het woord ‘fout’,’ adviseert Van Bel. ‘Noem het een leermoment. Als leider is het jouw taak om een omgeving te creëren waarin mensen durven te experimenteren zonder angst voor represailles.’
2. Introduceer bruggenbouwers
Hoe groter een organisatie, hoe meer ‘eilandjes’ of silo’s er ontstaan. Mensen werken binnen hun eigen cellen van 5 tot 15 personen, vaak volledig afgesneden van wat er elders in het pand gebeurt. Dit leidt tot enorme inefficiëntie; Van Bel schat dat 50% tot 70% van alle geschreven plannen nooit wordt uitgevoerd, vaak omdat het wiel op vijf verschillende plekken tegelijk wordt uitgevonden.
De oplossing? De Bruggenbouwer. Dit is een soort verbindingsofficier die continu de lijntjes legt tussen afdelingen. “Een Bruggenbouwer ziet dat Edward met iets bezig is waar Egbert vorig jaar al onderzoek naar heeft gedaan,” aldus Van Bel. Door kennis te ontsluiten over de muren van de afdelingen heen, bespaar je niet alleen tijd en geld, maar verhoog je ook het werkplezier omdat mensen zich verbonden voelen met het grotere geheel.
3. Omarm management by walking around
Een moderne leider kan niet effectief sturen vanuit een ivoren toren of op basis van alleen aandeelhouderswaarde. Van Bel is een groot voorstander van Management by Walking Around: laat je gezicht zien op de werkvloer en bij de klant.
Veel directies hebben geen flauw benul van wat er werkelijk speelt bij de klantenservice of de logistieke afdeling. Hij geeft het voorbeeld van een verzekeraar waar de klantenservice overbelast was. De oplossing van HR? Het telefoonnummer van de website halen. ‘Dan blus je het brandje niet en los je het probleem niet op,’ zegt Van Bel. Alleen door fysiek aanwezig te zijn en de dialoog aan te gaan, begrijp je waar de werkelijke ‘steentjes’ zitten die de organisatie hinderen.
4. Maak van accountability een kernwaarde
Accountability, of verantwoordelijkheid, is een term die Van Bel vaak mist in het professionele bedrijfsleven. Te vaak hoort hij: Dat is niet mijn taak of Daar ben ik niet voor aangenomen.
Echt leiderschap betekent dat je mensen faciliteert om zelf eigenaarschap te tonen voor hun ‘steentjes’. In zijn projecten vraagt hij medewerkers niet alleen om een probleem te omschrijven, maar ook om aan te geven wat ze zelf kunnen doen om het op te lossen. Of het nu gaat om een briljant idee voor een nieuwe markt of een irritatie over de kwaliteit van de koffie: geef mensen de ruimte en de verantwoordelijkheid om verbetering in gang te zetten.
De onzichtbare kracht van cultuur
Uiteindelijk valt of staat alles met de organisatiecultuur. Hoewel strategie vaak de boventoon voert, citeert Van Bel de bekende wijsheid: Culture eats strategy for breakfast. Cultuur is weerbarstig en niet zomaar maakbaar door er een label als innovatief op te plakken.
Het vereist een leider die bereid is om continu aan die cultuur te werken, die streng durft te zijn op wat de organisatie niet doet, en die de moed heeft om uitgesproken te zijn. Want wie het steentje uit zijn eigen schoen haalt, loopt niet alleen lekkerder, maar inspireert ook de rest van de organisatie om de pas te versnellen.
Beluister de podcast: Steentje in je schoen
Bron: Boom Management Podcast
Door: redactie Boom Management
