Wat er gebeurt wanneer gevoelens geen eigenaar hebben
Veel irritatie in organisaties lijkt over gedrag te gaan. Iemand reageert niet op een bericht. Een collega komt een afspraak niet na. Een leidinggevende erkent een probleem niet. De ergernis richt zich dan al snel op de ander. Toch zit de echte spanning vaak ergens anders. Niet in het gedrag van de ander. Maar in een gevoel dat nog geen plek heeft gekregen bij degene die het ervaart. Zolang dat gevoel geen eigenaar heeft, gaat het iets anders doen. Het gaat liggen wachten op erkenning.
Wanneer een gevoel gaat wachten op de ander
In organisaties verwarren we professionaliteit nog vaak met beheersing. Emoties horen niet op het werk, zo luidt de ongeschreven regel. Veel professionals leren daarom hun gevoelens te parkeren.
Dat lijkt verstandig. Maar er ontstaat een probleem wanneer een gevoel nergens echt landt. Dan sluipt er een vergissing in: Het gevoel blijft niet meer bij degene die het ervaart. Het komt te liggen in de relatie met de ander. De ander moet het zien. De ander moet begrijpen wat er speelt. De ander moet erkennen dat iets niet klopt.
Daar ontstaat spanning. Want wanneer die erkenning uitblijft, groeit irritatie en soms zelfs agressie omdat een gevoel blijft wachten op de ander.
Ik was totaal niet in beeld
Ik merkte dat zelf in een klein, alledaags moment:
Ik had een afspraak met iemand. Ze kwam die afspraak niet na. Dat kan gebeuren. Wat mij raakte, was dat ze er later ook niet op terugkwam. Geen bericht, geen uitleg. Toen we elkaar later spraken, ging ze er heel vanzelfsprekend aan voorbij. Voor haar leek er niets aan de hand. Voor mij voelde het anders. Ik was totaal niet in beeld geweest.
Ik merkte dat ik razend was. Niet een beetje geïrriteerd, maar echt boos. Ik vond het onbehoorlijk. Toch zei ik er niets van. De boosheid bleef in mij rondzingen. Later vertelde ik het aan een vriendin. Ze luisterde en stelde een eenvoudige vraag:
“Mag je eigenlijk wel voelen dat je dit onbehoorlijk vindt?”
Die vraag raakte iets. Blijkbaar had ik ergens besloten dat mijn boosheid overdreven was. Dat ik me er niet zo druk over moest maken. Maar er zat nog iets onder mijn boosheid. Achteraf zag ik de agressie die erin zat. Niet omdat boosheid verkeerd is, maar omdat er een eis onder lag: zij moest erkennen dat dit niet kon. Zolang die erkenning uitbleef, bleef mijn boosheid zich op haar richten.
Het moment waarop het veranderde
Toen ik mezelf toestond om het gevoel werkelijk te voelen, veranderde er iets. Ja, ik vond dit onbehoorlijk. En het was helemaal oké dat ik hier anders in stond. Op het moment dat ik dat volledig erkende, veranderde het in mij. Niet omdat de ander excuses maakte. Niet omdat het gedrag ineens anders werd.
Ik ontdekte dat mijn gevoel niet langer afhankelijk was van haar reactie.De agressie verdween. Ik hoefde haar nergens meer van te overtuigen. En daarmee kon ik haar loslaten.
Wat dit betekent voor leiderschap
In organisaties zie ik dezelfde dynamiek vaak terug:
Een teamlid wacht op erkenning voor zijn inzet. Een manager voelt frustratie over een besluit van bovenaf. Een professional ervaart onrecht in een samenwerking. Zolang het gevoel nog geen plek heeft gekregen bij degene die het ervaart, blijft het rondzingen in de relatie. De ander wordt verantwoordelijk voor de erkenning. Dat maakt gesprekken zwaar. En samenwerking gespannen.
De beweging die volwassen leiderschap vraagt, is verrassend eenvoudig. Niet minder voelen. Niet emoties wegdrukken. Maar de moed hebben om een gevoel volledig toe te eigenen. Dit is wat ik voel. Dit is mijn ervaring. Zonder dat de ander het hoeft te repareren.
De vrijheid die dan ontstaat
Wanneer iemand zijn gevoelens werkelijk kan dragen, verandert er iets in de relatie. De ander hoeft niet meer te erkennen. De ander hoeft niets op te lossen. En precies daardoor ontspant het contact.
Veel agressie in organisaties ontstaat niet door sterke emoties. Ze ontstaat wanneer gevoelens geen eigenaar hebben. Wanneer iemand zijn ervaring werkelijk toe-eigent, verdwijnt vaak de druk richting de ander. En dan ontstaat er ruimte.
Omdat niemand meer hoeft te wachten op erkenning.
Leiderschap begint vaak op een onverwachte plek: bij de bereidheid om je eigen ervaring volledig te dragen, zodat de ander niet langer verantwoordelijk is voor jouw gevoel.
Bron: Vrij zijn in je werk
Door: Nienke de Vries
