Deze vraag krijg ik vaak tijdens workshops en lezingen. Het idee dat je het delen van fouten moet belonen spreekt veel mensen aan, maar hoe zit dat met mensen die er met de pet naar gooien? Die fouten maken omdat ze de avond ervoor het licht hebben uitgedaan in de kroeg? Of mensen die bewust regels overtreden want: ‘regels gelden niet voor mij!’. Dit soort gedrag zorgt voor frustratie in teams.
Hoe ga je daarmee om?
Een les uit de filosofie en ethiek kan mooi helpen bij dit vraagstuk. Vanuit twee stromingen kun je het handelen van iemand benaderen. De eerste stroming is deontologie. Dat betekent dat je een handeling beoordeelt op basis van de intentie waarmee die handeling is ingezet. Wat was bijvoorbeeld de aanleiding van een fout? Had iemand goede bedoelingen, maar pakte het helaas anders uit dan verwacht? Dan heeft straffen niet zo veel zin. Straffen heeft pas zin als iemand fouten maakt vanuit een verkeerde intentie. Denk aan luiheid, desinteresse of eigenwijsheid.
Straffen heeft pas zin als iemand fouten maakt vanuit een verkeerde intentie.
Consequentialisme
De andere stroming is consequentialisme, wat betekent dat je kijkt naar de gevolgen van een handeling. Je kijkt dus puur naar de gevolgen van een fout. Vaak zie je dat we pas gaan straffen als een fout vervelende gevolgen heeft. Als iemand een week eerder dezelfde fout heeft gemaakt zonder dat er negatieve gevolgen zijn, dan hangen we er geen straf aan. Deze stroming heeft twee grote nadelen.
De eerste is dat je inconsequent reageert op hetzelfde gedrag. Dat is een verwarrend signaal en zal ervoor zorgen dat mensen minder snel fouten gaan delen. Een ander nadeel van deze methode is dat je bijna-fouten mist als het gevolg niet slecht uitpakt. Als je echt goed wilt leren van fouten, dan moet je ook de bijna-fouten benoemen en daarmee aan de slag gaan.
Ik ben fan van de deontologie-methode, het beoordelen van een fout door te kijken naar de intenties van de persoon die de fout maakt. Op die manier stimuleer je het leren het meest.
Wat nou als….?
En wat nou als iemand zes keer dezelfde fout maakt? Vanuit een goede intentie? Mag je iemand dan wel op zijn lazer geven? Als iemand zes keer dezelfde fout maakt, dan gaat er iets flink mis in jullie hele organisatie. Ga eerst maar eens uitzoeken waarom iemand zo vaak op dezelfde manier de fout in gaat. Wat is er écht aan de hand? Is de functie te lastig? Is de scholing ontoereikend? Speelt er iets in de privésfeer? Past de functie niet bij de talenten van de persoon? Waar heb jij als collega of manager steken laten vallen?
Tip
Kijk naar de intentie van het gedrag waar de fout uit voortkomt.
Beluister de podcast met Frank Deuring: Superfalen
Bron: Superfalen
Door: Frank Deuring
