AI is niet meer weg te denken uit het werk. Mocht je nog twijfelen: je kunt er als adviseur niet omheen. Van een eenvoudige spel- of lay-out check tot een diepgaande analyse of sparren over draagvlak in je organisatie. Hoe kan je AI goed gebruiken en wat kan je toevoegen als interne adviseur?
In mijn LinkedIn profiel staat o.a. dat ik boomverzorger ben. Dat doe ik een dag in de week. Lekker buiten, veel zeulen, snoeien en kappen. En moe naar huis. Van de week kreeg ik een bericht. ‘’As a Boomverzorger, you’re likely already seeing AI reshape how decisions get made in Retail. The leaders who thrive won’t just use these tools – they’ll understand how to build, evaluate, and govern them.’’ En natuurlijk een aanbieding voor een ‘MSc Artificial Intelligence’. Typisch gevalletje van schieten met hagel door een ‘bot’…
Het werk verandert
Er komt steeds meer onderzoek naar de effecten van AI op het werk, ook op het werk van adviseurs. Een ‘aardverschuiving in de zakelijke dienstverlening’. Het routinewerk verandert en junioren zijn (bijna) niet meer nodig. AI neemt routinematige en analytische taken zoals data-analyse, research en het maken van rapportages over.1, 2 Er is nu al een daling van 13% in het aantal starters banen.3 Bijna acht op de tien respondenten (78%) van de EY European AI Barometer 2025maken momenteel gebruik van AI-toepassingen voor het werk.44% van de banen in Nederland hebben sterk te maken met AI.4 Tegelijkertijd benadrukken meerdere bronnen dat AI advieswerk niet vervangt, maar het herdefinieert. AI is geen tool maar een samenwerkingspartner in het doen van onderzoek, analyses en het maken van presentaties en workshops. Dit alles is sterk sector- en contextafhankelijk.
Opletten geblazen
Uit onderzoek naar AI in het onderwijs blijkt dat prestaties van leerlingen verbeteren, maar dat is niet hetzelfde als leren. Het uitbesteden van huiswerk en denkwerk aan AI vermindert de inzet van leerlingen en heeft negatieve gevolgen voor de ontwikkeling van kennis en vaardigheden.5 Als adviseur heb je dus kritisch te blijven op hoe jij jezelf blijft ontwikkelen op het moment dat AI een deel van jouw werk uit handen neemt.
Dat gaat bijvoorbeeld over het behouden en stimuleren van je kritisch denkvermogen. Ik lees bijvoorbeeld de krant op mijn iPad. Ik heb mezelf aangeleerd om niet steeds te scrollen tijdens het lezen. Dit schijnt je vermogen om te ‘deep readen’ aan te tasten. En daarmee je begrip en kritisch denkvermogen te beperken. Het maakt me ook onrustig. Ik zet nu dus steeds een stuk tekst op mijn scherm, lees het en scrol daarna door. Dat vraagt even wat oefening en beheersing, maar het levert ook op.
Naast het belang van je eigen ontwikkeling in de gaten houden is er meer aan de hand. Want hoe behoud je als adviseur jouw ‘kraak en smaak’? Onlangs kreeg ik een AI-training van een dag. De voorbereiding was AI gegenereerd. Veel van de slides en ook een aantal oefeningen. De inhoud en de gesprekken met de groep waren interessant. Soms sloegen oefeningen de plank mis. En wat ik erger vond: ik ‘voelde en zag’ de begeleider niet. Aardige vent, dat wel, maar wie hij was en wat van hem was; geen idee.
Wat kan je toevoegen aan AI als interne adviseur
De rol van interne adviseurs verschuift. Terugkijkend naar de klassiekers denk ik aan Schein.6 Hij beschrijft drie rollen te weten: expert, dokter-patiënt en procesconsultant. Zeker voor de expert en de dokter-patiënt (diagnosticerende) adviseur, maar ook voor de proces consultant is AI onmisbaar. Jouw rol als interne adviseur verschuift naar een regisseur van besluitvorming.
Het leren werken met de verschillende AI-tools is in deze periode de klus voor veel adviseurs en organisaties. Welke tool gebruik je en hoe ontwikkel je de vaardigheid van het ‘prompten’. In het werken met AI is het kritisch kijken naar output en duiden essentieel: oordeelsvorming en betekenisgeving gaat het om. Zoals een collega zei: ‘ik word overbluft door hoe mooi het er allemaal uitziet en de kwantiteit van de antwoorden. In die veelheid is het zoeken naar de werkelijke kwaliteit van het antwoord.’ Je moet bedenken: de AI-bots weten niet wat ze niet weten. Ze maken een (heel accurate) statistische voorspelling op basis van heeel veeel data. En ze maken er een mooi en vaak bruikbaar antwoord van. Vanuit jouw expertise, organisatie- en doelgroep kennis kritisch kijken naar de antwoorden die je krijgt en die te verwerken tot iets bruikbaars: dat is de kunst. Alleen zo voorkom je dat je een boomverzorger uitnodigt voor een MSc Artificial Intelligence.
Daarmee is het je eigen maken van de output essentieel. Natuurlijk wil ik als opdrachtgever de beste analyse en de laatste benchmarks. Adviseren gaat over vertrouwen. Maar ik wil ook voelen dat het van jou en uit jou komt. Zodat ik me er echt mee kan verbinden.
Ethiek toevoegen
De ethiek heb je als adviseur toe te voegen. Uit de analyses die je krijgt, heb je te bepalen in hoeverre deze bevooroordeeld, discriminerend en moreel passend zijn. Je hebt te onderzoeken waarom jouw ‘bot’ deze info geeft. Ook welke tools je gebruikt en hoe afhankelijk je als organisatie van technologie wordt zijn belangrijke onderwerpen. En wat je vanuit AI naar buiten brengt is jouw verantwoordelijkheid.
En je hebt jezelf in de gaten te houden. Het tempo verhoogt, de hoeveelheid informatie neemt toe en niemand wil meer overspannen professionals. Begrenzen van je werk en jouw energiemanagement is nu nog belangrijker.
Jouw rol als adviseur verschuift van doen naar duiden en begeleiden. Als adviseur ben je verantwoordelijk voor jouw advies en hoe je tot dat advies gekomen bent. De opdrachtgever of manager is verantwoordelijk voor de keuze van de opties en het oplossen van de vraagstukken in de organisatie.
Dit alles is nog niet af. We werken met Advieskunst aan een reflectie op de continue veranderende rol van de (interne) adviseurs. Ik wil met deze punten met interne adviseurs in gesprek gaan, zodat we met elkaar helder krijgen wat wij kunnen toevoegen aan het werken met AI als partner om zo de kwaliteit van ons werk en vooral ook de lol in ons werk te verhogen.
Door: Machiel Willemsen
Machiel Willemsen is trekker van het netwerk Advieskunst, gespecialiseerd in het begeleiden en opleiden van adviseurs. zie www.advieskunst.nl. Het boek Advieskunst, De interne adviseur in positie is van zijn hand.
Literatuur
- Team Nextens. (2025, 1 september). Hoe AI routinetaken van niet alleen juristen overneemt. Nextens. https://www.nextens.nl/fiscaal-nieuws/nieuws/cat2/hoe-ai-routinetaken-van-niet-alleen-juristen-overneemt/
- Chen, M. (2025, 2 oktober). AI forces law and consulting firms to rethink hiring. Neurozzio. https://neurozzio.com/business-tech/ai-disrupts-professional-services-hiring-model
- PwC Nederland. (2023). GenAI@Work: Is generative AI the silver bullet for the tight labour market in the Netherlands? PwC.
https://www.pwc.nl/nl/actueel-publicaties/assets/pdfs/gen-ai-at-work.pdf - Stroes, D. (2025). AI Barometer 2025: impact op werk en workforce. EY Nederland.
https://www.ey.com/nl_nl/services/ai/ai-barometer-2025-impact-op-werk-en-workforce - OECD. (2026). OECD Digital Education Outlook 2026: Exploring effective uses of generative AI in education. OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/062a7394-en - Schein, E. H. (2005). Procesadvisering: over de ondersteunende rol van de adviseur en de samenwerking tussen adviseur en cliënt. Academic Service.
