De 6V-cirkel is het stappenplan van Appreciative Inquiry . Dat stappenplan is vooral een nuttig hulpmiddel, omdat het structuur geeft aan je waarderend onderzoek. Het is vaak een praktische, effectieve routekaart om een groep te begeleiden. Maar de kaart is niet het gebied. De 6V-cirkel garandeert geen resultaat, zelfs niet een waarderende houding. Het biedt richting en structuur, maar de verandering vindt plaats tussen mensen en niet in geplande stappen. Het stappenplan is niet voor niets gegroeid vanuit het gedachtegoed.
De 4D-cikel en de 6V-cirkel
Het meest bekend is de 4D-cirkel. Deze komt grofweg overeen met stap 2 tot en met 5 van de 6V-cirkel.
- Discover: in deze stap gaat de groep samen ontdekken wanneer het positief gewenste thema al aanwezig is. Deze stap is vergelijkbaar met vertellen.
- Dream: in deze stap dromen deelnemers over de gewenste toekomst, zoals ook gebeurt in verbeelden.
- Design: hier werken de deelnemers aan het vormgeven van acties om de gewenste toekomst te realiseren, zoals bij vormgeven.
- Destiny (ook wel deliver): deze stap is het verwezenlijken, uitvoeren en uitproberen van de plannen.
Het verschil tussen de 4D- en 6V-cirkel
In de 6V-cirkel worden een voorafgaande en een afsluitende stap toegevoegd. De eerste stap, verkennen, is bedoeld om het bevestigende thema te bepalen. Bij 4D werd dit gezien als een voorbereiding op het AI-proces. Het grote voordeel van verkennen als eerste stap toevoegen is echter dat zo duidelijk wordt dat het bepalen van het bevestigend thema ook op een waarderende manier kan. Misschien nog belangrijker is dat met de eerste stap van verkennen alle partijen betrokken worden bij het bepalen van het thema. Bij 4D kan de indruk ontstaan dat een select gezelschap (bijvoorbeeld de opdrachtgever of het management) het thema bepaalt. Natuurlijk heeft het management een belangrijke rol, maar een effectief traject is ook afhankelijk van de andere betrokkenen. Door hen al vroeg te betrekken bij het proces kun je daadwerkelijk gezamenlijk de verandering vormgeven.
Valueren
De afsluitende stap die is toegevoegd, is het valueren. In 4D is deze stap niet expliciet benoemd, maar zit die verweven in de waarderende houding en het experimenterende karakter van de fase destiny/vormgeven Door hier expliciet aandacht aan te geven, wordt de waarderende houding extra geborgd. Vaak wordt bij nieuwe plannen en experimenten vooral geëvalueerd of het doel wel of niet is bereikt. Zo kan de evaluatie voelen als een afrekening: wie zijn er geslaagd, wie niet. Dat is zonde en weinig effectief. De toevoeging van deze stap geeft ruimte om te kijken naar wat er van waarde is met oog voor wat beter kan.
Of je nu werkt met 4D, 6V of een andere variant, het biedt je een structuur om je waarderend onderzoek uit te voeren. Dat is een handig hulpmiddel – maar niet de perfecte oplossing voor alles.
Het 6V-cirkel
Kort en goed ziet de 6V-cirkel er zo uit:
- Verkennen
- Vertellen
- Verbeelden
- Vormgeven
- Verwezenlijken
- Valueren
Nut en risico van een stappenplan
Een risico van het werken met een stappenplan is dat de stappen belangrijker worden dan wat er in de groep gebeurt. Als de kaart zegt dat je nu naar links moet maar de groep zegt rechts, wat doe je dan? Waarderend onderzoeken draait om verbinding tussen mensen en om waarderen wat er is. Dat betekent soms dat je het stappenplan (tijdelijk) naast je neerlegt.
Tegelijkertijd zorgt het stappenplan ervoor dat het traject goed gestroomlijnd kan verlopen. Het is gegroeid door de praktijkervaringen van vele AI-professionals. In mijn ervaring geeft de 6V-cirkel een krachtig houvast om stapsgewijs een team of organisatie te begeleiden in een verandering. Dat is prettig voor mij als facilitator, maar ook voor de deelnemers. Zij krijgen een routekaart, waardoor ze beter begrijpen wat er allemaal te gebeuren staat.
Neem alle betrokkenen mee
Bij alle stappen geldt dat het het sterkste werkt als alle betrokkenen worden meegenomen. Liefst door iedereen fysiek aanwezig te laten zijn, op zijn minst door iedereen vertegenwoordigd te laten zijn. Vertegenwoordigd betekent niet dat alle leidinggevenden van de verschillende teams aanwezig zijn. Vertegenwoordigd gaat er vooral om dat elke medewerker zich herkent in de mensen die een kerngroep vormen.
In het boek lees je wat de bedoeling is van elke stap. Ik geef een globaal beeld van hoe de klant de stap ‘in gaat’ en hoe ze eruit komen. Welke vraag, welk gevoel, welke focus heeft een klant voordat ze een stap ondergaan? Wat gebeurt er vervolgens in die stap? Wat doe jij en wat doen de deelnemers? En wat is het effect van deze stap? Welke vraag, welke wens, welk antwoord ontstaat er tijdens deze stap? Dat is direct het startpunt voor de volgende stap.
- Matthijs Steeneveld geeft college tijdens de Collegereeks Toekomstgerichte HR. Schrijf je hier in >>>
Bron: Appreciative Inquiry
Door: Matthijs Steeneveld
