Betekeniseconomie. Het leeft steeds meer.
Als initiatiefnemer van zowel de Week van de Betekeniseconomie[1] én de Dag van de betekenisvolle ondernemer op 30 september 2026, ben ik ongelooflijk blij dat beide initiatieven dit jaar hun primeur hebben. Dat de Week én de Dag inmiddels is opgenomen in de Issuekalender bevestigt voor mij dat dit thema leeft.
30 jarig jubileum
Voor mij krijgt 30 september nog een extra betekenis. Dit jaar vier ik mijn 30-jarig jubileum als ondernemer. Wat is er mooier dan dat te markeren met een dag die draait om betekenisvol ondernemen?
Op 30 september geef ik het theatercollege De vechtkunst van overleven naar floreren, gebaseerd op mijn boek Coachen naar de kern: de magie van transformatie. Een avond waarin persoonlijke ontwikkeling en economie samenkomen, omdat ik ervan overtuigd ben dat echte verandering niet alleen in systemen begint, maar in mensen die floreren.
Ook hoor je expert betekeniseconomie Kees Klomp in dit avondvullende programma.
Internationale dag
Woensdag 30 september is het niet zomaar de dag van de betekenisvolle ondernemer, maar de Internationale Dag van de Betekenisvolle Ondernemer. Dat roept meteen een interessante vraag op: wat betekent “betekeniseconomie” in het Engels?
Hiervoor ben ik te rade gegaan bij het boek De betekeniseconomie, van Kees Klomp. Hoewel het boek De betekeniseconomie wemelt van termen, jargon en soms spirituele filosofie, probeer ik het hier wat meer handen en voeten te geven.
De internationale versie van Betekeniseconomie
Betekenis kan in het Engels worden vertaald als Purpose en Meaning.
Ik ga eerst in op Meaning. Meaning verwijst naar
- De bedoeling. Het is de bedóeling dat we overleven én floreren. Dat is mooi nieuws: we maken de aarde stuk, maar het is de bedoeling dat we overleven…
- Goed doen voor anderen geeft ons ‘een goed gevoel van vervulling als beloning.
- Een betekenisvolle ondernemer is iemand die bewustzijn omzet in actie
Maar als het onze bedoeling is om te floreren,
waarom voelt het dan alsof we vooral aan het overleven zijn?
Precies daar wordt betekeniseconomie urgent. Want wie naar de wereld kijkt, ziet geen losse incidenten, maar een samenhangend patroon van verstoring. We hebben niet met één crisis te maken, maar met meerdere die met elkaar verweven zijn. Een multi-crisis.
Waarom hebben we aandacht nodig voor betekeniseconomie?
Betekeniseconomie begint bij het begrip van het probleem. We hebben niet met één crisis te maken, maar met meerdere die met elkaar verweven zijn. Een multi-crisis. Toch lijkt die multi-crisis niet heel zichtbaar. We lezen het in de boekjes, in de media, maar niet in het dagelijks leven. Ik geef hier drie voorbeelden:
De ecologische crisis
1,7 planeet
We gebruiken jaarlijks meer grondstoffen dan de aarde kan herstellen. Volgens berekeningen hebben we inmiddels 1,7 planeet nodig om onze consumptie te dragen.
1,7 planeet, wat een maat!
Ik ben gewend aan theelepels en eetlepels, en ik kan me nauwelijks iets voorstellen bij 1,7 planeet.
De zee raakt leeggevist, de bodem uitgeput, ecosystemen verzwakken. Het doet denken aan het welbekende studentenprincipe: je krijgt je salaris aan het begin van de maand en halverwege heb je nog een hele maand over, maar geen geld meer. We doen alsof de aarde een creditcard is zonder limiet.
En tegelijk? De supermarkt ligt vol. En heel eerlijk, ik ben er ook zo éen die de aanbiedingen scant: twee voor de prijs van één voelt als winst. Ik zoek tussen alle keuzes van ieder product de beste optie uit tien soorten. Het systeem werkt zó goed dat we nauwelijks voelen dat het ergens schuurt.
World Overshoot Day
World Overshoot Day is in het leven geroepen. World Overshoot – shooten we dan op? Is dat de dag dat de wereld overhoop wordt geschoten? Bijna: het markeert de dag waarop we “door onze jaarlijkse voorraad heen zijn”. En dat is niet zonder gevolgen. Net zoals je een maximum aan alcohol kunt drinken voordat je lever het begeeft, kent ook de aarde haar grenzen. Overschrijd je die structureel, dan uit zich dat niet meteen, maar uiteindelijk in stormen, overstromingen en ontwrichting.
We leven dus in een illusie dat je een verzekering afsluit op een huis waarvan je denkt dat het stabiel is maar dat dit huis langzaam de zee in zakt. En dan nog denken we: het gebeurt in andere steden, maar niet in de mijne.
Ik was vorig jaar in Valencia. Daar was een overstroming die in de media breed uitgemeten werd. Maar als ik de mensen er spreek, maken ze het kleiner dan de media doet geloven: “Het viel wel mee. Het was niet in de stad, alleen in een buitenwijk.”
2. De economische crisis
Er is een economische crisis omdat we onderscheid maken tussen de reële economie en de financiële economie. Wat is het verschil? Vergelijk het met het volgende. Stel je doet boodschappen voor een recept. Een gerecht dat onderdeel is van een prachtig menu. Je loopt de supermarkt uit met een tas vol ingrediënten. Thuis pak je alles uit en legt het op het aanrecht. Dat is de reële economie: alles is tastbaar, ruikbaar en snijdbaar. Het is wat je daadwerkelijk kunt bereiden en op tafel zetten.
Maar stel nu dat het menu dat je presenteert vooral gaat over morgen. Over hoe fantastisch het diner zal worden, gebaseerd op de verwachting dat het gerecht in waarde zal stijgen. Je hebt nog geen gerecht op tafel, maar wél een belofte van toekomstige winst. Dat is de financiële economie: een economie gebaseerd op verwachtingen over rendementen die in de toekomst moeten worden waargemaakt.
Vergelijk het met een huis dat veel waard is op de markt. Een huis kan miljoenen waard zijn op papier, maar van een baksteen kan je geen brood kopen. Maar je moet het geld wel hebben voor een huis. Het huis bij mij in de straat is gekocht voor meer dan 7 ton. Ter vergelijk: in 2011 was mijn huis iets meer dan 3 ton waard.
Bovendien wordt de in de prijs van een product de schadelijke effecten voor het milieu bij het maken van het product niet door in de verkoopprijs. Die prijs zullen we dus nog moeten gaan betalen.
3. De sociale crisis
Bij de sociale crisis wordt het begrip “over-ontwikkeling” erbij gehaald. Dat klinkt alsof we té goed ontwikkeld zijn. Ben ik over-ontwikkeld als een op-en-top ontwikkelde vrouw? Een van mijn vrienden stelde: “jij bent de meest opgeleide vrouw van Nederland, want je doet ieder jaar wel een opleiding!” En ik ken er meer die graag ‘een leven lang leren’.
Maar hier gaat het om economische groei die ten koste gaat van werkgeluk. Zoals ik eerder beschreef in Geluk op het werk? Train je gelukscompetenties laat onderzoek zien dat inkomen tot een bepaald punt bijdraagt aan geluk. Daarna vlakt het effect af. Meer geld betekent dus niet automatisch meer vervulling.
Werkgeluk of de illusie van veiligheid?
Heb je meer geld nodig om gelukkig te zijn en te blijven? Nee, ik heb niet meer geld nodig, maar als zelfstandige spaar ik wel voor mijn pensioen. En ja, soms steekt ook bij mij de angst op dat ik op een dag niet genoeg heb. Dat tekort denken is een overlevingsgedachte. En overlevingsstrategieën komt ook terug bij de volgende crisis: de individuele crisis.
4. De individuele crisis
De individuele crisis treft ons als persoon. Inmiddels zijn de supermarkten ingericht op éénpersoons porties, bij groepsvakanties worden het aantal singles vermeld, om te voorkomen dat de singles zich buitengesloten zouden voelen in een groepsreis.
We zijn dus meer ingericht op het individu. Het individu dat steeds langer moet werken. Volgens de berichten nemen burn-out, depressie en eenzaamheid toe. Vroeger was de pest volksziekte nummer 1 en nu depressie. Worden we ook steeds langer depressief aangezien we steeds ouder worden? Hoeveel mensen zeggen tegenwoordig: ‘je hebt het druk’ en ‘je bent moe’.
Hoop
Het is de bedoeling dat we overleven, aldus de interpretatie van ‘meaning’. En hier is de paradox: onze overlevingsstrategieën wemelen van ’te hard werken en onvoldoende rust nemen’, ‘angst voor tekort’, ‘vechten voor alleen eigen belang’ en dat kan vast niet de bedoeling zijn voor de betekenisvolle ondernemer. Het is de bedoeling dat we floreren.
Om werkelijk te floreren is het nodig dat we onze eigen overlevingsstijlen kunnen transformeren om bewustzijn te krijgen en gezonde actie te nemen. In Coachen naar de kern: de magie van transformatie heb ik 6 overlevingsstijlen beschreven en manieren hoe je deze overlevingsstijlen kunt overstijgen. Dat is een belangrijke sleutel om daadwerkelijk een verandering door te voeren. Want als individu zijn we van betekenis in een groter geheel. En dan kom ik bij de tweede vertaling van betekenis in het Engels: Purpose
Purpose
Purpose heeft een aantal uitgangspunten. Purpose gaat ervan uit dat
- we onderdeel zijn van een groter netwerk waarin al het leven van elkaar afhankelijk is.
- we onderling verbondenheid zijn. Dit wordt “interzijn” genoemd. –
- Alles 1 is: het gaat uit van eenheidsbewustzijn
Onderdeel van een groter netwerk waar het leven van elkaar afhankelijk is, daar kan ik nog in mee komen. Maar vanaf inter-zijn en ‘eenheidsbewustzijn’ wordt het wel een beetje zweverig.
Dus zoek ik naar meer ‘systemische interventies’: wat ondernemers doen en wat ik als individueel mens kan doen.
Bijdragen aan de betekeniseconomie als persoon
De economische mens is de bloeiende mens, stelt Kees Klomp. Betekeniseconomie heeft een eigen ‘world wide web’: de www van betekeniseconomie is
- welvaart (hoe we geld verdienen),
- welzijn (hoe we ons welzijn kunnen verbeteren) en
- welbevinden (hoe we gelukkig worden en werken).
Betekenisvolle organisaties creëren systeemwaarde: ze kunnen regeneratief denken en doen. Het tegengestelde is degeneratief denken en doen: dat betekent afbraak van welzijn en welbevinden. Dat moeten we dan weer compenseren met bomen planten, om onze CO2 afdruk te compenseren.
Daarom ben ik op zoek naar betekenisvolle ondernemers die bijdragen aan de betekeniseconomie. Naar inspirerende leiders die door hun ondernemingen concreet maken hie welvaart, welzijn en welbevinden hand in hand gaan.
Ik ga met ze in gesprek, interview hen in mijn Chief Happiness Officer Podcast en werk met hen samen om mijn theatercollege te kunnen geven op 30 september.
Doe je mee?
Wil je bijdragen aan de betekeniseconomie — niet alleen in woorden, maar in daden?
- Kom naar de theatercollege De Vechtkunst van overleven naar floreren
- Stuur me een bericht en laat me weten welke betekenisvolle ondernemer jij wil voordragen
In mijn vorige theatercollege werden er meer dan 100 tickets verkocht. Dit jaar ga ik voor 100 deelnemers om een slag te maken naar betekenisvol ondernemen!
Door: Veronique Kilian
[1] De Week van de Betekeniseconomie start in de laatste werkweek van september. Dit jaar van maandag 28 september tot en met vrijdag 2 oktober. De Dag van de betekenisvolle ondernemer valt op de woensdag van die week.
