In een wereld die verslaafd is aan protocollen, spreadsheets en snelle resultaten, dreigen we de belangrijkste succesfactor van leiderschap uit het oog te verliezen: de kwaliteit van het menselijk contact. Volgens Gabriël Anthonio, hoogleraar en veelgelezen auteur, ligt de sleutel tot effectieve verandering niet in duwen of trekken, maar in de kunst van het present zijn: ‘Geen samenwerking zonder verbinding, geen communicatie zonder verbinding’.
Tijdens een gesprek in de Boom Management Podcast verkent Gabriël Anthonio de gelaagdheid van het leven en leiderschap. Voor hem is leiderschap geen functie, maar een vorm van beïnvloeding die begint bij het individu zelf. De rode draad in zijn werk? De zoektocht naar universele principes in kleine, alledaagse narratieven die we vervolgens kunnen vertalen naar de boardroom of de ministerraad.
De wijsheid van een ezel
Anthonio illustreert zijn visie met een ontroerend verhaal over zijn zoon, die werkt op een zorgboerderij. Waar professionele begeleiders met kracht probeerden een bokkig ezeltje naar de schuur te krijgen, slaagde zijn zoon daar moeiteloos in door simpelweg een hand op de schouder van het dier te leggen en stap voor stap samen te lopen.
‘Leiderschap gaat altijd over de kwaliteit van het contact,’ stelt Anthonio. ‘De anderen probeerden het met forceren, duwen of een klein stokje. Maar de ezel reageerde op contact met mijn zoon’. Dit principe past hij ook toe op managers die, vaak onbewust, hun omgeving proberen te managen in plaats van te ontmoeten. Het resultaat van duwen en trekken is steevast hetzelfde: mensen worden moe of gaan terugduwen, en de organisatie komt nergens.
De onmacht van de minister
Dat deze principes ook op het hoogste niveau gelden, bleek tijdens een dialoogsessie die Anthonio leidde met de ministerraad in Suriname. Een van de ministers bekende daar dat hij uit onmacht was gaan regeren vanuit boosheid en irritatie. Hij overvroeg zijn mensen met meer dan zestig verschillende projecten, in een vergeefse poging om de financiële crisis te bezweren.
‘Hij was op twee manieren uit het contact: door irritatie en door overvraging,’ zegt Anthonio. Door de kwetsbaarheid te tonen en zijn onmacht te erkennen, ontstond er ruimte voor een nieuwe zichtlijn. Dit spiegelen van het eigen gedrag noemt Anthonio de Vorstelijke Spiegel: de uitnodiging voor iedere leider om regelmatig stil te staan en de authentieke zelf te ontmoeten, los van de gepresenteerde rol.
Waarderend kijken in de ‘plaats der moeite’
Anthonio’s passie ligt bij het ondersteunen van mensen in hun menswording. Hij verzet zich fel tegen de ontmenselijking en vernedering die hij vaak ziet in organisaties die doorslaan in protocollering en beheerscultuur.
Zijn methode? Waarderend veranderen. In plaats van te focussen op tekorten of fouten , zoals de krassen’op het schilderij die alle aandacht naar zich toe trekken, kijkt hij naar de aanwezige potentie en vitaliteit. Hij refereert hierbij aan Edith Eva Eger: weiger om een slachtoffer te zijn van de situatie, maar kies het perspectief van de overlever.
‘De mens is bedoeld om rechtop te lopen,’ citeert Anthonio uit zijn persoonlijke missie. ‘Ik wil mijn leven inzetten voor diegenen die zich vernederd voelen en gebogen door het leven gaan, zodat ze weer iets rechterop kunnen lopen’.
Twee tips voor verbindend leiderschap:
Beoefen de kunst van de presentie
Stop met het geven van ongevraagde adviezen, tips of tricks. Onze primaire levensbehoefte is om gezien en gehoord te worden in wie we zijn. Alleen in volledige aanwezigheid (‘presentie’) kan vertrouwen groeien en kan het echte contact zich ontvouwen.
Hanteer de 24-uurs balans van dankbaarheid
Sluit de dag niet af met een lijst van wat er allemaal niet af is gekomen of wat er fout ging. Vraag jezelf voor het slapengaan: wat zijn de drie dingen waar ik vandaag dankbaar voor ben? Door je zichtlijn te verleggen van het tekort naar de waardering, verander je niet alleen jezelf, maar uiteindelijk ook de cultuur van je organisatie.
Beluister de podcast met Gabriël Anthonio
Bron: Boom Management Podcast
