Beste Leike,
In Wederopbouw (sinds vandaag genomineerd als boek van het jaar bij onze vakbroeder en -zusters van de Orde!), in Wederopbouw dus, houden we een stevig pleidooi voor het beteugelen van het doorgeslagen individualisme als fundament onder de manier waarop we organisaties en de samenleving nu inrichten. Ook in ons vak is de focus op het individu nog steeds dominant. Dat zie je terug in onze HR-systemen, die vrijwel allemaal uitgaan van losse personen. Je hoort het in sturingstaal als “We vragen eigenaarschap bij iedere medewerker!”, “Ergens voor gaan staan”, “Kleur toch eens wat meer buiten de lijntjes” of “Steek je kop boven het maaiveld uit”. Allemaal nadruk op het je onderscheiden als individu. Er spreekt een verlangen uit dat de individuele wil krachtiger kan zijn dan de afhankelijkheid van de omgeving.
Maar als we nu zien dat het individualisme is doorgeslagen en bijdraagt aan een versplinterde wereld? Aan een egoïsme dat vorm krijgt in ‘America first’, ‘eigen volk eerst’, of het opkomen voor je kiezers in plaats van te besturen voor alle inwoners? En als we zien hoe dit samenhangt met een economisch model dat bouwt op eindeloze competitie en concurrentie? Op uitputting van onze bronne?. Op winnen om niet te verliezen? Moeten we dan niet eens kijken naar wat het tegenovergestelde van die autonomie is om wat meer balans te krijgen? Een kracht die dat verlangen naar individualisme en egoïstische motieven wat matigt?
Afhankelijkheid positief laden
Ik denk dan aan ‘afhankelijkheid’. Een begrip dat we vaak negatief voelen, juist omdat het onze individuele vrijheid beperkt. Het waarderen van afhankelijkheid voelt voor velen (in deze individualistische cultuur) niet als logisch. Maar wat als we toch eens een poging doen om afhankelijkheid positief te laden?
Afhankelijkheid is immers een sleutel in ons vermogen om ons te verbinden, als de basis voor wederkerigheid, als ons vermogen om te vertrouwen en vertrouwd te worden? Hoe kunnen we liefhebben zonder ons afhankelijk te maken? Wat is vriendschap zonder dat?
Is het niet waardevol?
Dus is afhankelijkheid niet ontzettend waardevol? Gaat het hier niet juist om uitdrukking geven aan het feit dat je niet alleen bent, dat je niet kunt zonder anderen, zonder een samenleving die mogelijk maakt dat je een brood koopt, zonder een organisatie die zonder ons vermogen ons afhankelijk te maken, niet eens zou bestaan?
Wat als we de komende tijd eens zouden proberen onze afhankelijkheden positief te duiden? Niet als een gebrek aan wilsbeschikking, maar juist als een uitdrukking daarvan?
Doe je mee?
Groet, Jaap
Beluister de podcast over Wederopbouw:
- Het boek Wederopbouw is genomineerd voor Ooa-Sioo Boek van het Jaar. Bestel het op Boom.nl >>>
Veranderkundigen Leike van Oss en Jaap van ’t Hek schreven samen veel boeken over verandermanagement en veranderkunde, zoals Onmacht,en Onderweg . Daarnaast schrijven ze elkaar brieven. Hun nieuwste boek heet Wederopbouw.
